Shloka 102
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
न यज्ञैविविधैर्विप्र यथान्यायेन संचितै: । “विप्रवर! मनुष्योंके लिये धन ही पुण्यका हेतु नहीं है। साधु पुरुष अपनी शक्तिके अनुसार सुगमतापूर्वक पुण्यका अर्जन कर लेते हैं। न्यायपूर्वक संचित किये हुए अन्नके दानसे जैसा उत्तम फल प्राप्त होता है, वैसा नाना प्रकारके यज्ञोंका अनुष्ठान करनेसे भी नहीं सुलभ होता ।। १०१ ह || क्रोधाद् दानफलं हन्ति लोभात् स्वर्ग न गच्छति
na yajñair vividhair vipra yathānyāyena saṃcitaiḥ | krodhād dāna-phalaṃ hanti lobhāt svargaṃ na gacchati ||
سسر نے کہا— “اے برہمنِ برتر! انسان کے لیے محض دولت ہی پُنّیہ کا سبب نہیں۔ نیک لوگ اپنی استطاعت کے مطابق آسانی سے پُنّیہ سمیٹ لیتے ہیں۔ انصاف سے جمع کیے ہوئے اناج کا دان کرنے سے جو اعلیٰ پھل ملتا ہے، وہ طرح طرح کے یَجْن کرنے سے بھی اتنی سہولت سے حاصل نہیں ہوتا۔ پھر غصہ دان کے پھل کو مٹا دیتا ہے، اور لالچ کے سبب آدمی سُورگ کو نہیں پہنچتا۔”
श्षशुर उवाच
Educational Q&A
Ritual sacrifice is not automatically superior to ethical giving: charity made from justly acquired resources yields great merit, but anger can ruin the merit of giving, and greed blocks spiritual ascent (svarga).
A father-in-law addresses a brāhmaṇa, offering moral instruction: he contrasts elaborate sacrifices with simple, righteous charity and warns that inner vices—anger and greed—undermine religious acts and their results.