Shloka 4
अश्वमेधीयस्य हयस्य दक्षिणापश्चिमगमनम् — The Sacrificial Horse’s Southern and Western Circuit
Devanagari script
युधिष्ठिरस्यथ वचन न च ते जगृहुर्हितम् । किसीसे परास्त न होनेवाले धर्मात्मा अर्जुनने उन्हें राजा युधिष्ठिरकी बात सुनायी; परंतु उस हितकर वचनको भी वे ग्रहण न कर सके ।। ३ $ ।। वार्यमाणा5पि पार्थेन सान्त्वपूर्वममर्षिता:
Transliteration
yudhiṣṭhirasya atha vacanaṃ na ca te jagṛhuḥ hitam | vāryamāṇā api pārthena sāntvapūrvam amarṣitāḥ ||
Translation
انہوں نے یُدھِشٹھِر کی بات بھی سنی، مگر جو اُن کے حق میں بہتر تھی اسے قبول نہ کیا۔ پارتھ (ارجن) نے تسلی آمیز انداز میں روکنا چاہا، پھر بھی وہ کینہ و غصّے میں اَڑے رہے۔
Word by Word
वार्यमाणाःbeing restrained / though being dissuaded
वार्यमाणाः:
Karta
TypeVerb
Rootवार्य (√वृ/√वार्, ‘to restrain/forbid’) + शानच् (present passive participle)
FormMasculine, Nominative, Plural
अपिeven / although
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पार्थेनby Partha (Arjuna)
पार्थेन:
Karana
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Instrumental, Singular
सान्त्वपूर्वम्with prior conciliation / in a conciliatory manner
सान्त्वपूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootसान्त्व + पूर्व
अमर्षिताःimpatient / angered / not tolerating
अमर्षिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमर्षित (a-stem adjective/PPP sense: ‘not enduring, impatient/angered’)
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaY
YudhiṣṭhiraP
Pārtha (Arjuna)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes