Previous Verse
Next Verse

Shloka 123

बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः

Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra

अर्जुनो$तीव संक्रुद्धः संक्रुद्धर्विजिगीषुभि: । “यदि मेरे कथनके विपरीत तुमलोग युद्धके लिये उद्यत हुए तो मुझसे पीड़ित होकर भारी संकटमें पड़ जाओगे।” उन वीरोंसे ऐसा कहकर कुरुकुलतिलक अर्जुन अत्यन्त कुपित हो क्रोधमें भरे हुए विजयाभिलाषी सैन्धवोंके साथ युद्ध करने लगे

vaiśampāyana uvāca | arjuno 'tīva saṃkruddhaḥ saṃkruddhair vijigīṣubhiḥ | yadi mama vacanasyāviparītaṃ yūyaṃ yuddhāya udyatā bhaviṣyatha tarhi matto pīḍitā gurusaṅkaṭe patisyatha iti | tān vīrān evaṃ uktvā kurukulatilako 'rjunaḥ atyantaṃ kupitaḥ krodhabhareṇa vijayābhilāṣibhiḥ saindhavair saha yuddham akarot ||

ویشَمپایَن نے کہا—ارجن نہایت غضبناک ہو کر، غصّے میں بھرے اور فتح کے خواہاں سَیندھَووں سے بولا—“اگر تم میری بات کے خلاف جنگ کے لیے اٹھ کھڑے ہوئے تو میرے ہاتھوں ستائے جا کر سخت مصیبت میں پڑ جاؤ گے۔” یہ کہہ کر کوروکُل کا زیور ارجن، شدید قہر میں، فتح کے متلاشی سَیندھَووں کے ساتھ لڑ پڑا۔

अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
अतीवexceedingly
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
संक्रुद्धैःby/with the enraged (ones)
संक्रुद्धैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
विजिगीषुभिःby/with those desiring victory/conquest
विजिगीषुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootविजिगीषु
FormMasculine, Instrumental, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
K
Kuru dynasty (Kuru-kula)
S
Saindhavas

Educational Q&A

The passage underscores that rightful counsel and legitimate authority in a dharmic order carry moral weight: willful defiance—especially when driven by anger and conquest—invites severe consequences. It also shows how a kṣatriya enforces order through decisive action when warnings are ignored.

Arjuna, furious, warns a group of warriors (Saindhavas) that if they prepare to fight against his instruction, they will suffer and fall into great peril. After issuing this warning, he proceeds to fight them, driven by anger and the opponents’ desire for victory.