Shloka 1
Uttanka’s Viśvarūpa Request and the ‘Uttanka Clouds’ Boon (उत्तङ्क-विष्वरूप-दर्शनम्)
Devanagari script
#फ्जला+ (0) आज अत+- चतुष्पठ्चाशत्तमोडध्याय: भगवान् श्रीकृष्णका उत्तंकसे अध्यात्मतत्त्वका वर्णन करना तथा दुर्योधनके अपराधको कौरवोंके विनाशका कारण बतलाना उत्तद्क उवाच ब्रूहि केशव तत्त्वेन त्वमध्यात्ममनिन्दितम् । श्रुत्वा श्रेयोडभिधास्यामि शापं वा ते जनार्दन
Translation
چونواں ادھیائے۔ اُتّنگ نے کہا—اے کیشو! تم حقیقت کے ساتھ وہ بے عیب ادھیاتم-تتّو مجھے بتاؤ۔ اسے سن کر، اے جناردن، میں یا تو تمہاری بھلائی کی بات کہوں گا یا تمہیں شاپ دوں گا۔
Word by Word
उत्तङ्कःUttanka
उत्तङ्कः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तङ्क
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
केशवO Keshava
केशव:
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्त्वेनin truth; truly
तत्त्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootतत्त्व
FormNeuter, Instrumental, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
अध्यात्मम्the doctrine of the Self; spiritual knowledge
अध्यात्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootअध्यात्म
FormNeuter, Accusative, Singular
अनिन्दितम्blameless; faultless
अनिन्दितम्:
TypeAdjective
Rootअनिन्दित
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
श्रेयःthe good; highest welfare
श्रेयः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अभिधास्यामिI shall declare; I will state
अभिधास्यामि:
TypeVerb
Rootअभि-धा
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
शापम्a curse
शापम्:
Karma
TypeNoun
Rootशाप
FormMasculine, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तेto you; for you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
जनार्दनO Janardana
जनार्दन:
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
उत्तद्क उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes