Shloka 1
Adhyāya 33: Brāhmaṇa-Upadeśa on Buddhi, Āśrama-Forms, and Inner Freedom
अपना बा | अड-४#-रू-+ > मा गृधः कस्य स्विद्धनम् । (ईशावास्योपनिषद् १) त्रयस्त्रिंशो5 ध्याय: ब्राह्मणका पत्नीके प्रति अपने ज्ञाननिष्ठ स्वरूपका परिचय देना ब्राह्मण उवाच नाहं तथा भीरु चरामि लोके यथा त्वं मां तर्जयसे स्वबुद्ध्या विप्रो$स्मि मुक्तो5स्मि वनेचरो5स्मि गृहस्थधर्मा व्रतवांस्तथास्मि
brāhmaṇa uvāca | nāhaṃ tathā bhīru carāmi loke yathā tvaṃ māṃ tarjayase svabuddhyā | vipro'smi mukto'smi vanecaro'smi gṛhasthadharmā vratavāṃs tathāsmi ||
برہمن نے کہا—اے ڈرپوک! تم اپنی سمجھ کے مطابق جس طرح مجھے ملامت کرتی ہو، میں ویسا نہیں ہوں۔ میں اس دنیا میں جسم پرستی کرنے والوں کی طرح نہیں چلتا۔ میں برہمن ہوں، میں آزاد ہوں، میں جنگل کا باسی ہوں؛ اور پھر بھی میں گِرہستھ دھرم کی پابندی کرتا ہوں، اور ورتوں کا پابند بھی ہوں۔
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The Brahmin asserts inner freedom: one should not judge spiritual status by external appearance or social role. A knower can embody disciplined duty (vrata, gṛhastha-dharma) while remaining inwardly unattached and liberated.
In a dialogue with his wife, who is scolding him based on her assumptions, the Brahmin replies that her judgment is mistaken. He describes himself as simultaneously a Brahmin, liberated, forest-dwelling ascetic, and an upholder of household discipline—indicating a teaching on inner realization beyond outward labels.