Shloka 17

अश्वमेध-उपदेशः तथा मरुत्त-यज्ञ-धन-प्रसङ्गः

Counsel on Aśvamedha and the Marutta-treasure episode

Devanagari script

पृथिवी दक्षिणा चात्र विधि: प्रथमकल्पित: । विद्वद्धिः परिदृष्टोड्यं शिष्टो विधिविपर्यय:,अश्वमेध यज्ञमें समूची पृथ्वीकी दक्षिणा देनी चाहिये। यही विद्वानोंने मुख्य कल्प माना है। इसके सिवा जो कुछ किया जाता है, वह विधिके विपरीत है

Transliteration

pṛthivī dakṣiṇā cātra vidhiḥ prathamakalpitaḥ | vidvadbhiḥ paridṛṣṭo 'yaṃ śiṣṭo vidhiviparyayaḥ ||

Translation

یُدھِشٹھِر نے کہا—اس اَشوَمیدھ میں زمین ہی دَکْشِنا (نذر) ہے؛ یہی شاستر کی پہلی مقررہ ترتیب ہے۔ اہلِ علم نے اسی کو درست اور معتبر طریقہ مانا ہے؛ اس کے خلاف جو کچھ کیا جائے وہ حکمِ شریعت کی الٹ پھیر ہے۔

Word by Word

पृथिवीthe earth

दक्षिणाthe sacrificial fee (gift)

चand

अत्रhere (in this context/rite)

विधिःthe rule; injunction

प्रथमकल्पितःfirst-prescribed/first-arranged

विद्वद्भिःby the learned

परिदृष्टम्seen/recognized (as established)

इदम्this

शिष्टःthe remaining; other

विधिविपर्ययःa reversal/contravention of rule

Speaker

युधिषछ्िर उवाच

Characters & Entities

Yudhiṣṭhira

Pṛthivī (the Earth/kingdom)

Dakṣiṇā (sacrificial fee)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes