Shloka 1
अध्वर्यु–यति संवादः
Adhvaryu–Yati Dialogue on Svabhāva, Ahiṃsā, and Mokṣa
ऑपन-साज बक। डे अष्टाविशोड ध्याय: ज्ञानी पुरुषकी स्थिति तथा अध्वर्यु और यतिका संवाद ब्राह्मण उवाच गन्धान् न जिप्रामि रसान् न वेझि रूपं॑ न पश्यामि न च स्पृशामि | न चापि शब्दान् विविधान् शूणोमि न चापि संकल्पमुपैमि कंचित्,ब्राह्मण कहते हैं--मैं न तो गन्धोंको सूँघता हूँ, न रसोंका आस्वादन करता हूँ, न रूपको देखता हूँ, न किसी वस्तुका स्पर्श करता हूँ, न नाना प्रकारके शब्दोंको सुनता हूँ और न कोई संकल्प ही करता हूँ
brāhmaṇa uvāca | gandhān na jighrāmi rasān na vetsi rūpaṃ na paśyāmi na ca spṛśāmi | na cāpi śabdān vividhān śṛṇomi na cāpi saṅkalpam upaimi kañcit ||
برہمن نے کہا—میں نہ خوشبو سونگھتا ہوں، نہ ذائقوں کو جانتا ہوں؛ نہ صورت دیکھتا ہوں، نہ چھوتا ہوں۔ نہ میں طرح طرح کی آوازیں سنتا ہوں؛ اور نہ ہی کسی قسم کا کوئی سنکلپ (ارادہ/خیال) باندھتا ہوں۔
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse presents the ideal of inner withdrawal: mastery over the senses and the mind, culminating in freedom from saṅkalpa (self-centered willing and mental fabrication). It points to a knower’s stance of non-identification with sensory experience and intentionality.
A Brāhmaṇa speaker, within a didactic dialogue context, describes his state as one who does not engage with sensory objects and does not form intentions—setting the tone for a discussion on the condition of the jñānī (wise person) and the contrast between ritual engagement and ascetic inwardness.