Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

अन्तर्वन-विद्यारण्योपमा

The Allegory of the Inner Forest of Knowledge

पज्चवर्णानि दिव्यानि पुष्पाणि च फलानि च | सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्‌ वनम्‌,वहाँके वृक्ष पाँच प्रकारके रंगोंके दिव्य पुष्पों और फलोंकी सृष्टि करते हुए सब ओरसे वनको व्याप्त करके स्थित हैं

pañcavarṇāni divyāni puṣpāṇi ca phalāni ca | sṛjantaḥ pādapās tatra vyāpya tiṣṭhanti tad vanam ||

برہمن نے کہا—وہاں کے درخت پانچ رنگوں کے دیویہ پھول اور پھل پیدا کرتے ہوئے، اس جنگل کو ہر سمت سے گھیر کر پھیلے کھڑے ہیں۔

पञ्चfive
पञ्च:
Karma
TypeAdjective
Rootपञ्च
Form—, —, —
वर्णानिcolors
वर्णानि:
Karma
TypeNoun
Rootवर्ण
FormNeuter, Accusative, Plural
दिव्यानिdivine, celestial
दिव्यानि:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Accusative, Plural
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
फलानिfruits
फलानि:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सृजन्तःcreating, producing
सृजन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootसृज्
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), Masculine, Nominative, Plural
पादपाःtrees
पादपाः:
Karta
TypeNoun
Rootपादप
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
TypeVerb
Rootव्याप्
Formल्यप् (क्त्वान्त अव्यय), true
तिष्ठन्तिstand, remain
तिष्ठन्ति:
TypeVerb
Rootस्था
Formलट्, Present, Third, Plural, परस्मैपद
तत्that
तत्:
Karma
TypeAdjective
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (speaker)
पादपाः (trees)
वनम् (forest)
दिव्यानि पुष्पाणि (divine flowers)
फलानि (fruits)

Educational Q&A

The verse highlights an ideal, auspicious environment where nature yields abundance effortlessly; it suggests that in sacred or dharmic settings, prosperity and beauty arise as a natural consequence rather than through violence or exploitation.

A brāhmaṇa is describing a remarkable forest: trees stand spread across it and continuously produce wondrous, five-colored flowers and fruits, emphasizing the extraordinary, almost celestial character of the place.