Shloka 8

सप्तहोतृ-विधानम् एवं इन्द्रिय–मनःसंवादः

The Seven Hotṛs and the Debate of Senses and Mind

Devanagari script

घ्राणं जिह्ना तथा श्रोत्रं वाड्मनो बुद्धिरेव च । न रूपाण्यधिगच्छन्ति चक्षुस्तान्यधिगच्छति,नासिका, जीभ, कान, त्वचा, मन और बुद्धि--ये रूपका ज्ञान नहीं प्राप्त कर सकते; किंतु नेत्र इनका अनुभव करते हैं

Transliteration

ghrāṇaṁ jihvā tathā śrotraṁ vāṅ-mano buddhir eva ca | na rūpāṇy adhigacchanti cakṣus tāny adhigacchati ||

Translation

برہمن نے کہا—ناک، زبان، کان، گفتار، من اور بدھی—یہ صورتوں کو نہیں جان سکتے؛ صورت کو صرف آنکھ ہی براہِ راست ادراک کرتی ہے۔

Word by Word

घ्राणम्nose; sense of smell

जिह्वाtongue

तथाand likewise

श्रोत्रम्ear; sense of hearing

वाक्speech

मनःmind

बुद्धिःintellect

एवindeed; just

चand

नnot

रूपाणिforms; visible objects

अधिगच्छन्तिattain; apprehend; perceive

चक्षुःeye; sight

तानिthose (forms)

अधिगच्छतिattains; apprehends; perceives

Speaker

ब्राह्मण उवाच

Characters & Entities

ब

ब्राह्मण (Brāhmaṇa speaker)

घ

घ्राण (nose)

ज

जिह्वा (tongue)

श

श्रोत्र (ear)

व

वाक् (speech)

म

मनस् (mind)

ब

बुद्धि (intellect)

च

चक्षुस् (eye)

र

रूप (form)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes