Shloka 6

सप्तहोतृ-विधानम् एवं इन्द्रिय–मनःसंवादः

The Seven Hotṛs and the Debate of Senses and Mind

Devanagari script

जिद्दा चक्षुस्तथा श्रोत्रं वाड्मनो बुद्धिरेव च । न गन्धानधिगच्छन्ति प्राणस्तानधिगच्छति,जीभ, आँख, कान, त्वचा, मन और बुद्धि--ये गन्धोंको नहीं समझ पाते, किंतु नासिका उसका अनुभव करती है

Transliteration

jihvā cakṣus tathā śrotraṃ tvag mano buddhir eva ca | na gandhān adhigacchanti prāṇas tān adhigacchati ||

Translation

برہمن نے کہا—زبان، آنکھ، کان، جلد، من اور بدھی—یہ خوشبو کو نہیں سمجھ سکتے؛ ناک کے عضو میں قائم پران ہی خوشبو کو ادراک کرتا ہے۔

Word by Word

जिह्वाtongue

चक्षुःeye

तथाlikewise

श्रोत्रम्ear

वाक्speech

मनःmind

बुद्धिःintellect

एवindeed/just

चand

नnot

गन्धान्smells/odors

अधिगच्छन्तिperceive/attain

प्राणःvital breath (here: the nose/olfactory function)

तान्those (odors)

अधिगच्छतिperceives/attains

Speaker

ब्राह्मण उवाच

Characters & Entities

ब

ब्राह्मण (a brāhmaṇa speaker)

प

प्राण (vital breath)

इ

इन्द्रियाणि (sense faculties: tongue, eye, ear, skin)

म

मन (mind)

ब

बुद्धि (intellect)

ग

गन्ध (smell)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes