Shloka 1
Abhaya-Itihāsa: Karma, Indriyas, and the Non-sensory Brahman
Brāhmaṇī–Brāhmaṇa Saṃvāda
भीकम (2 अमान विशो< ध्याय: ब्राह्मगणीता--एक ब्राह्मणका अपनी पत्नीसे ज्ञानयज्ञका उपदेश करना वायुदेव उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । दम्पत्यो: पार्थ संवादो यो5भवद् भरतर्षभ,श्रीकृष्ण कहते हैं--भरतश्रेष्ठ! अर्जुन! इसी विषयमें पति-पत्नीके संवादरूप एक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया जाता है इति श्रीमहाभारते आश्वमेधिके पर्वणि अनुगीतापर्वणि ब्रह्म॒गीतासु विंशो5ध्याय: ।। २० || इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अनुगीतापर्वमें ब्राह्मणगीताविषयक बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ २० ॥। ऑपन-माज बछ। जज :डिडि एकविशो< ध्याय: दस होताओंसे सम्पन्न होनेवाले यज्ञका वर्णन तथा मन और वाणीकी श्रेष्ठताका प्रतिपादन ब्राह्मण उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । निबोध 3240 38 | विधानमथ यादृशम्
vāyudeva uvāca | atrāpy udāharantīmam itihāsaṁ purātanam | dampatyoḥ pārtha saṁvādo yo 'bhavad bharatarṣabha ||
وایودیو نے کہا—اے بھرتوں میں افضل، اے پارتھ! یہاں بھی ایک قدیم تاریخی مثال بیان کی جاتی ہے: میاں بیوی کا وہ مکالمہ جو کبھی ہوا تھا۔
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical instruction by introducing an ‘ancient exemplum’—a husband–wife dialogue—implying that dharma and right understanding can be taught through household discourse and traditional precedent.
Vāyudeva announces that, to illuminate the present topic, an old illustrative story will be cited: a conversation that once occurred between a married couple, addressed to Arjuna (Pārtha).