Shloka 26
कर्मनाशाभावः, गर्भे जीवप्रवेशः, आचारधर्मोपदेशः
Karma’s Non-Extinction, Jīva’s Entry into the Embryo, and Instruction on Conduct-Dharma
Devanagari script
ततः प्रधानमसृजत् प्रकृतिं स शरीरिणाम् | यया सर्वमिदं व्याप्तं यां लोके परमां विदु:,उन्होंने प्रधान नामक तत्त्वकी उत्पत्ति की, जो देहधारी जीवोंकी प्रकृति कहलाती है। जिसने इस सम्पूर्ण जगत्को व्याप्त कर रखा है तथा लोकमें जिसे मूल प्रकृतिके नामसे जानते हैं
Translation
پھر اُس نے ‘پرَधान’ نامی تَتّو کو پیدا کیا—جو جسم رکھنے والے جیووں کی پرکرتی کہلاتا ہے؛ جس سے یہ سارا جگت محیط ہے اور جسے لوگ پرم پرکرتی کے نام سے جانتے ہیں۔
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
प्रधानम्Pradhāna (primordial matter/principle)
प्रधानम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रधान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
असृजत्created, produced
असृजत्:
Karta
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रकृतिम्Nature, Prakṛti
प्रकृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
सhe
स:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सः/सा/तत्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
FormMasculine, Nominative, Singular
शरीरिणाम्of embodied beings
शरीरिणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरीरिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
ययाby which
यया:
Karana
TypePronoun
Rootयद् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
व्याप्तम्pervaded
व्याप्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootव्याप् (धातु) → व्याप्त (क्त-प्रत्यय)
FormNeuter, Nominative, Singular
याम्whom/which
याम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
परमाम्supreme, highest
परमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
विदुःknow, regard as
विदुः:
Karta
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes