Shloka 20
Arjuna’s request to Krishna and the opening of the Kāśyapa–Brāhmaṇa mokṣa discourse (Āśvamedhika-parva 16)
गतागते सुबहुशो ज्ञानविज्ञानपारगम् लोकतत्त्वार्थकुशलं ज्ञातार्थ सुखदु:खयो:,प्राचीन समयमें काश्यप नामके एक धर्मज्ञ और तपस्वी ब्राह्मण किसी सिद्ध महर्षिके पास गये; जो धर्मके विषयमें शास्त्रके सम्पूर्ण रहस्योंको जाननेवाले, भूत और भविष्यके ज्ञान-विज्ञानमें प्रवीण, लोक-तत्त्वके ज्ञानमें कुशल, सुख-दुःखके रहस्यको समझनेवाले, जन्म-मृत्युके तत्त्वज्ञ, पाप-पुण्यके ज्ञाता और ऊँच-नीच प्राणियोंको कर्मानुसार प्राप्त होनेवाली गतिके प्रत्यक्ष द्रष्टा थे
gatāgate subahuśo jñāna-vijñāna-pāragam loka-tattvārtha-kuśalaṃ jñātārthaṃ sukha-duḥkhayoḥ | prācīna-samaye kāśyapa-nāmakaḥ dharmajñaḥ tapasvī brāhmaṇaḥ kasyacid siddha-maharṣeḥ samīpaṃ jagāma; yaḥ dharma-viṣaye śāstra-sampūrṇa-rahasya-jñaḥ bhūta-bhaviṣya-jñāna-vijñāne pravīṇaḥ loka-tattva-jñāne kuśalaḥ sukha-duḥkha-rahasya-vedī janma-mṛtyu-tattva-jñaḥ pāpa-puṇya-jñaḥ ucca-nīca-prāṇināṃ karma-anusāra-prāptāyā gatyāḥ pratyakṣa-draṣṭā cāsīt ||
وہ ماضی و مستقبل کے علم و فن میں پختہ، لوک تتّو کے اصولوں میں ماہر، اور سکھ و دکھ کے مفہوم سے آگاہ تھا۔ قدیم زمانے میں دھرم شناس اور تپسوی برہمن کاشیپ ایسے ہی ایک سِدھ مہارشی کے پاس گیا—جو محض سنی سنائی تعلیم تک محدود نہ تھا بلکہ حقیقتِ علم میں قائم تھا؛ جنم و مرن کے حقائق جانتا تھا؛ پاپ و پُنّیہ میں امتیاز کرتا تھا؛ اور کرم کے مطابق بلند و پست جانداروں کی گتی کو براہِ راست دیکھتا تھا۔
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Dharma is best understood through a guide who unites śāstric mastery with direct insight into karma’s consequences—how actions shape pleasure and pain, birth and death, and the destinies of beings.
An ascetic Brāhmaṇa named Kāśyapa approaches a spiritually perfected great sage renowned for comprehensive knowledge—scriptural, experiential, and ethical—setting up a consultation on dharma and the workings of karma.