Shloka 366
अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira
धर्मात्मानमतस्तुभ्यमनुजानीमहे सुतम् । “आप इस सम्पूर्ण जगतके स्वामी हैं; इसलिये हम आपको अपना गुरु मानते हैं और आप धर्मात्मा नरेशको वनमें जानेकी अनुमति देते हैं तथा आपके पुत्र दुर्योधनके लिये हमारा यह कथन है--
dharmātmānam atas tubhyam anujānīmahe sutam | āpa isa sampūrṇa jagat ke svāmī haiṃ; isaliye hama āpako apanā guru mānate haiṃ aura āpa dharmātmā nareśa ko vana meṃ jāne kī anumati dete haiṃ tathā āpake putra duryodhana ke liye hamārā yaha kathana hai—
وَیشَمپایَن نے کہا—پس ہم اس دھرماتما بیٹے کے بارے میں آپ کی اجازت چاہتے ہیں۔ آپ اس سارے جہان کے مالک ہیں؛ اسی لیے ہم آپ کو اپنا گرو مانتے ہیں۔ آپ کی اجازت سے وہ نیک سیرت بادشاہ جنگل کی طرف روانہ ہوتا ہے؛ اور آپ کے بیٹے دُریودھن کے لیے ہمارا یہ کہنا ہے—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate authority should be acknowledged with humility, and major life-transitions—especially renunciation and withdrawal from power—are framed as dharmic acts requiring consent and ethical deliberation, not mere personal impulse.
Vaiśampāyana reports a formal address to an authority figure regarded as ‘lord of the world’ and ‘guru’: permission is sought/granted for a righteous king to depart to the forest, and the speaker signals that a consequential statement is about to be made concerning Duryodhana.