Shloka 1236

धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानानुज्ञा | Permission for Dhṛtarāṣṭra’s Forest-Retirement

Devanagari script

ददृशे त॑ जन सर्व सर्वाश्व प्रकृतीस्तथा । तदनन्तर महाराज धुृतराष्ट्र अन्तःपुरसे बाहर निकले और वहाँ नगर तथा जनपदकी समस्त प्रजाके उपस्थित होनेका समाचार सुना

Transliteration

dadṛśe taṁ janaḥ sarvaḥ sarvāśva-prakṛtīs tathā | tadanantaraṁ mahārāja dhṛtarāṣṭraḥ antaḥpura-se bāhar nikale aura vahāṁ nagara tathā janapada-kī samasta prajā-ke upasthita hone-kā samācāra sunā |

Translation

وَیشَمپایَن نے کہا—وہاں تمام لوگ جمع دکھائی دیے اور شاہی انتظامات و وسائل بھی ساتھ موجود تھے۔ اس کے بعد، اے مہاراج، دھرتراشٹر اندرونی محل سے باہر آئے اور انہوں نے یہ خبر سنی کہ شہر اور دیہات (جنپد) کی ساری رعایا اکٹھی ہو چکی ہے۔

Word by Word

• ददृशे: was seen / appeared
• ददृशे: Karta
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: लिट् (परस्मैपद/आत्मनेपद), आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: नपुंसक, प्रथमा, एकवचन

• जन: people / populace
• जन: Karta
• Type: Noun
• Root: जन
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्व: all
• सर्व: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वाश्व: having all horses / all-horsed (name/epithet)
• सर्वाश्व: Karta
• Type: Noun
• Root: सर्वाश्व
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रकृतीः: subjects / constituents / ministers (prakṛtis)
• प्रकृतीः: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रकृति
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तथा: also / likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Dhṛtarāṣṭra
• antaḥpura (inner palace)
• nagara (city)
• janapada (countryside/realm)
• prajā (subjects/people)