Shloka 11
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानानुज्ञा | Permission for Dhṛtarāṣṭra’s Forest-Retirement
स च तद् वचनातू् सर्व समानिन्ये महीपतिः । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! ऐसा कहकर राजा धूृतराष्ट्रने धर्मराज युधिष्ठिरके पास अपना विचार कहला भेजा। राजा युधिष्ठिरने देनेके लिये उनकी आज्ञाके अनुसार वह सब सामग्री जुटा दी (धृतराष्ट्रने उसका यथायोग्य वितरण कर दिया) ।। १०३ || ततः प्रतीतमनसो ब्राह्मणा: कुरुजाड्ुला:,न जातु विषमं चैव गमिष्यति कदाचन ये कभी आपलोगोंके प्रति विषमभाव नहीं रखेंगे। लोकपालोंके समान महातेजस्वी तथा सम्पूर्ण धर्म और अर्थके मर्मज्ञ ये चार भाई जिनके सचिव हैं, वे भीम, अर्जुन, नकुल और सहदेवसे घिरे हुए महाबाहु महातेजस्वी युधिष्छिर सम्पूर्ण जीव-जगत्के स्वामी भगवान् ब्रहद्माकी भाँति आपलोगोंका इसी तरह पालन करेंगे, जैसे पहलेके लोग करते आये हैं
sa ca tad-vacanāt sarva-samāninye mahīpatiḥ | vaiśampāyana uvāca—janamejaya! evaṃ uktvā rājā dhṛtarāṣṭro dharmarāja-yudhiṣṭhirasya samīpaṃ svaṃ matam ājñāpayām āsa | yudhiṣṭhiro 'pi tasya ājñānusāreṇa dātavyaṃ sarvaṃ sambhāram upājahāra; dhṛtarāṣṭro 'pi tat yathāyogyaṃ vyatarat |
وَیشَمپایَن نے کہا—اے جنمیجَے! یوں کہہ کر راجا دھرتراشٹر نے دھرم راج یُدھِشٹھِر کے پاس اپنا ارادہ بھجوا دیا۔ یُدھِشٹھِر نے اُن کے حکم کے مطابق خیرات کے لیے درکار تمام سامان جمع کر دیا، پھر دھرتراشٹر نے اسے مناسب طریقے سے، قاعدے کے مطابق تقسیم کر دیا۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as orderly generosity and impartial stewardship: resources are gathered and given not for personal display but in accordance with rightful instruction and proper distribution, reflecting ethical governance even amid withdrawal from worldly power.
Dhṛtarāṣṭra communicates his decision to Yudhiṣṭhira. Yudhiṣṭhira arranges all materials meant for giving, and Dhṛtarāṣṭra distributes them suitably—marking a practical step toward the elders’ ashrama-bound life and a reorientation of royal wealth toward religious merit.