Shloka 19
Vyāsa’s Inquiry into Dhṛtarāṣṭra’s Tapas and the Identification of Vidura with Dharma
दुर्योधनप्रभूतयो दृष्टा लोकान्तरं गता: । व्यासस्य तपसो वीर्याद् भवतश्न समागमात्,“तुम्हारे समागम और व्यासजीके तपोबलसे मुझे अपने परलोकवासी पुत्र दुर्योधन आदिके दर्शन हो गये; इसलिये मेरे जीवित रहनेका प्रयोजन पूरा हो गया। अनघ! अब मैं कठोर तपस्यामें संलग्न होऊँगा। तुम इसके लिये मुझे अनुमति दे दो
duryodhana-prabhūtayo dṛṣṭā lokāntaraṃ gatāḥ | vyāsasya tapaso vīryād bhavataś ca samāgamāt ||
وَیشَمپایَن نے کہا—دُریودھن اور دوسرے، جو پرلوک کو جا چکے تھے، دیکھ لیے گئے۔ ویاس کے تپسیا-بل کی قوت اور تمہارے ساتھ اس ملاقات کے سبب مجھے اپنے اُن بیٹوں کا دیدار نصیب ہوا جو اُس پار بس رہے ہیں؛ اس لیے میرے زندہ رہنے کا مقصد پورا ہو گیا۔ اے بے عیب! اب میں سخت تپسیا میں لگوں گا؛ اس کے لیے مجھے اجازت دو۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how spiritual power (tapas) and sacred mediation can grant closure even after immense loss, and how that closure can turn one toward renunciation and disciplined austerity rather than continued attachment.
After a divinely enabled vision of the departed—Duryodhana and others—made possible through Vyāsa’s ascetic potency and the addressee’s presence, the grieving elder declares his worldly purpose fulfilled and asks permission to undertake severe austerities.