Shloka 11
Āśramāgamanam — The Pāṇḍavas Arrive at Dhṛtarāṣṭra’s Hermitage
लक्ष्मणो राजपुत्रश्न धृष्टद्युम्नस्य चात्मजा: । शिखण्डिपुत्रा: सर्वे च धृष्टकेतुश्च सानुज:,कर्ण, दुर्योधन, महारथी शकुनि, धूृतराष्ट्रके पुत्र महाबली दुःशासन आदि, जरासन्धकुमार सहदेव, भगदत्त, पराक्रमी जलसन्ध, भूरिश्रवा, शल, शल्य, भाइयोंसहित वृषसेन, राजकुमार लक्ष्मण, धृष्टद्युम्नके पुत्र, शिखण्डीके सभी पुत्र, भाइयोंसहित धुृष्टकेतु, अचल, वृषक, राक्षस अलायुध, राजा बाह्लिक, सोमदत्त और चेकितान--ये तथा दूसरे बहुत-से क्षत्रियवीर, जो संख्यामें अधिक होनेके कारण नाम लेकर नहीं बताये गये हैं, सभी देदीप्यमान शरीर धारण करके उस जलसे प्रकट हुए
vaiśampāyana uvāca |
lakṣmaṇo rājaputraś ca dhṛṣṭadyumnasya cātmajāḥ |
śikhaṇḍiputrāḥ sarve ca dhṛṣṭaketuś ca sānujaḥ ||
وَیشَمپایَن نے کہا—راجکمار لکشمن، دھِرِشتَدیُمن کے پُتر، شِکھنڈی کے سب پُتر، اور بھائیوں سمیت دھِرِشتکیتُو—یہ اور بہت سے دوسرے، جن کی کثرت کے سبب نام بہ نام بیان نہیں کیے جا سکتے، سب کے سب درخشاں اجسام دھارے ہوئے اُس پانی سے نمودار ہوئے۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse points toward a dharmic resolution beyond battlefield hatred: those who died in the war are presented again in a luminous, purified form, suggesting that death and enmity are not the final truth, and that a larger moral-cosmic order ultimately encompasses all beings.
Vaiśampāyana lists notable warriors—Lakṣmaṇa, the sons of Dhṛṣṭadyumna, the sons of Śikhaṇḍin, and Dhṛṣṭaketu with his brothers—among many others, describing their radiant reappearance as they emerge from the water, as part of a broader vision of the departed heroes.