Shloka 65
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
Devanagari script
धिगस्तु मामधर्मज्ञं धिग्॒ बुद्धि धिक् च मे श्रुतम् यत्कृते पृथिवीपाल: शेतेडयमतथोचित:,मुझे धर्मका कोई ज्ञान नहीं है। मुझे धिक्कार है। मेरी बुद्धि और विद्याको भी धिक्कार है, जिसके कारण ये महाराज इस समय अपने लिये अयोग्य अवस्थामें पड़े हुए हैं
Transliteration
dhig astu mām adharmajñaṃ dhig buddhiṃ dhik ca me śrutam | yatkṛte pṛthivīpālaḥ śete ’yam atathocitaḥ ||
Translation
مجھ پر لعنت—میں دھرم کو نہ سمجھ سکا! میری عقل پر لعنت، میری تعلیم پر بھی لعنت—کہ میری وجہ سے زمین کا نگہبان یہ بادشاہ آج ایسی حالت میں پڑا ہے جو اس کے شایانِ شان نہیں۔
Word by Word
धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
अस्तुlet there be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस् (भू)
Formलोट् (imperative/benedictive sense), 3, singular, परस्मैपद
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअहम्
Formcommon, accusative, singular
अधर्मज्ञम्one who does not know dharma / ignorant of righteousness
अधर्मज्ञम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअधर्मज्ञ
Formmasculine, accusative, singular
धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
बुद्धिम्intellect
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
Formfeminine, accusative, singular
धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअहम्
Formcommon, genitive, singular
श्रुतम्learning; what is heard/studied (Vedic learning)
श्रुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रुत
Formneuter, accusative, singular
यत्which; that (relative)
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
कृतेbecause of; on account of
कृते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृत
Formneuter, locative, singular
पृथिवीपालःthe king (protector of the earth)
पृथिवीपालः:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवीपाल
Formmasculine, nominative, singular
शेतेlies; is lying
शेते:
TypeVerb
Rootशी (शयने)
Formलट् (present), 3, singular, आत्मनेपद
इदम्this (state/condition)
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formneuter, accusative, singular
अतथोचितःnot befitting; improper (for him)
अतथोचितः:
TypeAdjective
Rootअतथोचित
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
pṛthivīpāla (the king)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes