Shloka 29
Bhāgīrathī-tīra-śauca, Kurukṣetra-gamana, and Śatayūpa-āśrama-dīkṣā (गङ्गातीरशौच–कुरुक्षेत्रगमन–शतयूपाश्रमदीक्षा)
बलवन्तं तथा55त्मानं मेने बहुगुणं तदा । धर्मराजो महातेजास्तच्च सस्मार पाण्डव:,इसके विपरीत उन्होंने अपनेमें विशेष बल और अधिक गुणोंका अनुमान किया। प्रजानाथ! इसके बाद महातेजस्वी पाण्डुपुत्र विद्यावान् धर्मराज युधिष्ठिरने अपने समस्त पुरातन स्वरूपका स्मरण किया। (मैं और विदुरजी एक ही धर्मके अंशसे प्रकट हुए थे, इस बातका अनुभव किया)। इतना ही नहीं, उन महातेजस्वी नरेशने व्यासजीके बताये हुए योगधर्मका भी स्मरण कर लिया
balavantaṃ tathātmānaṃ mene bahuguṇaṃ tadā | dharmarājo mahātejās tac ca sasmāra pāṇḍavaḥ ||
تب پاندو کے فرزند، مہاتجسوی دھرم راج یُدھشٹھِر نے اپنے آپ کو نہایت قوی اور کثیر اوصاف کا حامل سمجھا۔ اسی لمحے اسے اپنا قدیم اصل روپ یاد آیا—اور اس نے باطن میں جان لیا کہ وہ اور ودُر دھرم کے ایک ہی حصّے سے ظاہر ہوئے تھے—اور ویاس کے بتائے ہوئے یوگ-دھرم کو بھی یاد کر لیا۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
True strength is grounded in dharma and self-knowledge: Yudhiṣṭhira’s recollection of his dharmic origin and Vyāsa’s yoga-dharma points to inner discipline and ethical clarity as the basis of royal and personal power.
Vaiśampāyana narrates that Yudhiṣṭhira, at a decisive moment, recognizes his own strength and virtues, recalls his earlier essential nature, understands his connection with Vidura through Dharma, and remembers the yogic-ethical instruction given by Vyāsa.