Shloka 14

कुन्त्याः वनगमननिश्चयः — Kuntī’s Resolve to Depart for the Forest

Devanagari script

नदीतीरेषु रम्येषु सर:सु च विशाम्पते । वासान्‌ कृत्वा क्रमेणाथ जम्मुस्ते कुरुपुड्वा:,प्रजानाथ! वे कुरुश्रेष्ठ वीर नदियोंके रमणीय तटों तथा अनेक सरोवरोंपर पड़ाव डालते हुए क्रमश: आगे बढ़ते गये

Transliteration

vaiśampāyana uvāca |

nadītīreṣu ramyeṣu saraḥsu ca viśāmpate |

vāsān kṛtvā krameṇātha jagmustе kuru-puṅgavāḥ prajānātha ||

Translation

وَیشَمپایَن نے کہا—اے رعایا کے پالنے والے، وہ کُروؤں کے برگزیدہ بہادر خوشگوار دریا کناروں اور جھیلوں کے پاس ٹھہراؤ کرتے ہوئے، ترتیب کے ساتھ قدم بہ قدم آگے بڑھتے گئے۔

Word by Word

• नदीतीरेषु: on river-banks
• नदीतीरेषु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: नदी-तीर
• Form: Neuter, Locative, Plural

• रम्येषु: pleasant/beautiful
• रम्येषु: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: रम्य
• Form: Neuter, Locative, Plural

• सरःसु: in lakes/ponds
• सरःसु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सरस्
• Form: Neuter, Locative, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• विशाम्पते: O lord of the people
• Type: Noun
• Root: विशाम्पति
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• वासान्: halts/dwellings (encampments)
• वासान्: Karma
• Type: Noun
• Root: वास
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• कृत्वा: having made/done
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund)

• क्रमेण: in order/gradually
• क्रमेण: Karana
• Type: Noun
• Root: क्रम
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• जग्मुः: they went
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada

• ते: they/those
• ते: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• कुरुपुङ्गवाः: the foremost among the Kurus
• कुरुपुङ्गवाः: Karta
• Type: Noun
• Root: कुरु-पुङ्गव
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Kurus
• riverbanks (nadītīra)
• lakes/ponds (saras)