Shloka 2
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानम् — Dhṛtarāṣṭra’s Departure for Forest Life
ये राजकार्येषु पुरा व्यासक्ता नित्यशो5भवन् । ते राजकार्याणि तदा नाकार्षु: सर्वतः पुरे,जो पहले प्रतिदिन राजकीय कार्योंमें निरन्तर आसक्त रहते थे, वे ही उन दिनों नगरमें कहीं कोई राजकाज नहीं करते थे। मानो उनके हृदयमें शोकने घर बना लिया था। वे किसी भी वस्तुको पाकर प्रसन्न नहीं होते थे। किसीके बातचीत करनेपर भी वे उस बातकी ओर न तो ध्यान देते और न उसकी सराहना करते थे
vaiśampāyana uvāca |
ye rāja-kāryeṣu purā vyāsaktā nityaśo 'bhavan |
te rāja-kāryāṇi tadā nākārṣuḥ sarvataḥ pure ||
وَیشَمپایَن نے کہا—جو لوگ پہلے روز بہ روز سلطنت کے کاموں میں مسلسل مشغول رہتے تھے، وہی اُن دنوں شہر میں کہیں بھی کوئی شاہی کام نہ کرتے تھے۔ گویا غم نے اُن کے دلوں میں گھر کر لیا تھا؛ جو کچھ بھی ملتا اس سے خوشی نہ ہوتی، اور اگر کوئی بات کرتا تو نہ وہ توجہ دیتے، نہ اس میں کوئی لطف پاتے۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overwhelming grief can suspend even dharmic responsibilities like governance; it implicitly points to the need for inner steadiness so that duty (rāja-kārya) is not eclipsed by sorrow.
In the aftermath of the great losses, those who once managed the kingdom’s affairs with constant attention now cease administrative work throughout the city, showing a collective paralysis of leadership caused by mourning.