धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
vaiparītyakṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |
وَیشَمپایَن نے کہا—جو میری فرمان کے خلاف چلے، وہ میرا دشمن ہے؛ اور جو ضبطِ نفس کے ساتھ سلطنتی نظم کے تابع رہے، وہ میرا اپنا ہے۔ اسی موقع پر رحم دل اور ہمیشہ مطمئن یُدھِشٹھِر اپنے بھائیوں اور وزیروں سے بار بار کہتے تھے—“راجہ دھرتراشٹر قابلِ تعظیم ہیں۔ اُن کے حکم کی اطاعت گویا میری ہی وفاداری ہے؛ اور اس کے خلاف چلنا سزا کے لائق ہے۔”
वैशम्पायन उवाच
The verse frames ethical governance in terms of disciplined obedience: one who follows rightful injunctions and maintains self-restraint is treated as a friend, while deliberate contrariness toward legitimate authority is treated as enmity and becomes liable to punishment.
Vaiśampāyana reports Yudhiṣṭhira’s policy statement to his brothers and ministers: Dhṛtarāṣṭra is to be honored as a venerable king; those who remain under his orders are considered Yudhiṣṭhira’s allies, and those who act oppositely are regarded as enemies deserving chastisement.