Shloka 1
अर्जुन–युधिष्ठिर–विदुर संवादः
Arjuna and Yudhiṣṭhira instruct Vidura on honoring Dhṛtarāṣṭra
न२्च्स्स्न््साि्स्सि हु £:शनप्ट् एकोनविशो< ध्याय: है. आदिका गड़ातटपर निवास करके वहाँसे कुरुक्षेत्रमें जाना और शतयूपके आश्रमपर निवास करना वैशम्पायन उवाच ततो भागीरथीतीरे मेध्ये पुण्यजनोचिते । निवासमकरोदू राजा विदुरस्य मते स्थित:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर दूसरा दिन व्यतीत होनेपर राजा धृतराष्ट्रने विदुरजीकी बात मानकर पुण्यात्मा पुरुषोंके रहनेयोग्य भागीरथीके पावन-तटपर निवास किया इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्रमवासिकपवके अन्तर्गत आश्रमवासपर्वमें धृतराष्रका शतयूपके आश्रमपर निवासविषयक उत्नीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १९ ॥। ऑपनआक्राता बछ। आर: 2 विशो< ध्याय: नारदजीका प्राचीन राजर्षियोंकी तपः:सिद्धिका दृष्टान्त देकर धृतराष्ट्रकी तपस्याविषयक श्रद्धाको बढ़ाना तथा शतयूपके पूछनेपर धृतराष्ट्रको मिलनेवाली गतिका भी वर्णन करना वैशम्पायन उवाच ततस्तत्र मुनिश्रेष्ठा राजान॑ द्रष्टम भ्ययु: । नारद: पर्वतश्चैव देवलश्चन महातपा:
Vaiśampāyana uvāca |
Tato bhāgīrathī-tīre medhye puṇya-janocite |
Nivāsam akarod rājā vidurasya mate sthitaḥ ||
Vaiśampāyana uvāca |
Tatas tatra muni-śreṣṭhā rājānaṁ draṣṭum abhyayuḥ |
Nāradaḥ parvataś caiva devalaś ca mahā-tapāḥ ||
وَیشَمپایَن نے کہا—اس کے بعد وِدُر کے مشورے پر قائم رہتے ہوئے بادشاہ دھرتراشٹر نے بھاگیرتھی کے پاکیزہ کنارے پر—جو نیک و پاک لوگوں کے رہنے کے لائق تھا—اپنا قیام کیا۔ پھر اسی مقام پر بادشاہ کے دیدار کو جلیل القدر رِشی آئے—نارد، پروت اور عظیم تپسوی دیول۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler burdened by past errors should accept righteous counsel (Vidura), move toward purification (a medhya sacred place), and open himself to guidance from realized sages—signaling that ethical renewal is possible through humility, restraint, and tapas-oriented living.
Dhṛtarāṣṭra, following Vidura’s advice, settles on the holy bank of the Bhāgīrathī. Soon after, renowned sages—Nārada, Parvata, and Devala—arrive to meet him, marking a transition into a more ascetic, spiritually guided phase of his life.