Shloka 4

ततः स्त्रिय: कौरवपाण्डवानां याक्षापरा: कौरवराजवंश्या: । तासां नाद: प्रादुरासीत्‌ तदानीं वैचित्रवीर्ये नृपतौ प्रयाते

tataḥ striyaḥ kaurava-pāṇḍavānāṃ yākṣāparāḥ kaurava-rāja-vaṃśyāḥ | tāsāṃ nādaḥ prādurāsīt tadānīṃ vaicitryavīrye nṛpatau prayāte ||

تب کوروؤں اور پانڈوؤں کی وہ عورتیں—کورو راج وَنش کی کُلوَدھوئیں—غم سے بے خود ہو کر، وِچتروِیریہ کے وَنش والے نَرپتی کے روانہ ہوتے ہی اسی لمحے بلند آواز سے آہ و بکا کرنے لگیں۔

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Nominative, Plural
कौरवपाण्डवानाम्of the Kauravas and the Pāṇḍavas
कौरवपाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootकौरवपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
याक्षापराःintent on/engaged in lamentation (yakṣa/ākranda)
याक्षापराः:
Karta
TypeAdjective
Rootयाक्षापरा
FormFeminine, Nominative, Plural
कौरवराजवंश्याःbelonging to the royal Kaurava lineage
कौरवराजवंश्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootकौरवराजवंश्या
FormFeminine, Nominative, Plural
तासाम्of them
तासाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Genitive, Plural
नादःsound, cry
नादः:
Karta
TypeNoun
Rootनाद
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रादुरासीत्arose, became manifest
प्रादुरासीत्:
TypeVerb
Rootप्रादुर् + अस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
तदानीम्at that time
तदानीम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदानीम्
वैचित्रवीर्येwhen Vicitravīrya (i.e., the king of that line) [was concerned]
वैचित्रवीर्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवैचित्रवीर्य
FormMasculine, Locative, Singular
नृपतौin/when the king
नृपतौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Locative, Singular
प्रयातेhaving departed; when (he) had gone
प्रयाते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootप्र + या
FormMasculine, Locative, Singular, क्त (past passive participle)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kauravas
P
Pāṇḍavas
K
Kuru royal lineage
K
King Vicitravīrya

Educational Q&A

The verse underscores an ethical and existential truth central to the Mahābhārata: even royal power and lineage cannot prevent mortality, and the proper human response includes acknowledging grief while recognizing the inevitability of departure.

As King Vicitravīrya passes away, the women of the Kuru house—connected to both Kauravas and Pāṇḍavas—are overwhelmed with sorrow and collectively break into loud lamentation.