Shloka 136
धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति व्यवहार-रक्षा-नियमनोपदेशः | Dhṛtarāṣṭra’s Instruction on Administration, Punishment, and Daily Governance
अयशस्यमतोडन््यत् स्यादधर्मश्न महाभुज । 'पुरुषसिंह! अतः आप उन्हें धन देनेके सिवा दूसरा कोई दृष्टिकोण न अपनावें। महाबाहो! उनकी याचना ठुकरा देनेसे बढ़कर हमारे लिये और कोई कलंककी बात न होगी। उन्हें धन न देनेसे हमें अधर्मका भी भागी होना पड़ेगा
ayasyam ato 'nyat syād adharmas ca mahābhuja | puruṣasiṁha ataḥ tān dhana-dānena vinā nānyad upāyaṁ gṛhṇīyāḥ | mahābāho teṣāṁ yācanā-pratiṣedhāt paraṁ naḥ kaluṣaṁ kiñcid asti | adānena ca asmābhir adharmabhāgibhis bhavitavyam ||
وَیشَمپایَن نے کہا— “اے مہابھج! ان کی درخواست رد کرنے سے بڑھ کر ہمارے لیے کوئی رسوائی نہیں، اور اس سے ہم ادھرم کے بھی شریک بن جائیں گے۔ اے مردوں کے شیر! اس لیے دولت دینے کے سوا کوئی اور راہ اختیار نہ کرو۔ ان کی یچنا کو لوٹانا ہمارے لیے سب سے بڑا داغ ہوگا؛ اور عطا روکنے سے ہم لازماً ادھرم کا حصہ پائیں گے۔”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that refusing rightful supplicants brings both social disgrace (loss of yaśas) and moral fault (adharma). For a ruler or noble person, generosity is presented as the ethically safest and most dharmic course.
Vaiśampāyana urges a heroic addressee to respond to petitioners by giving wealth, warning that denying their request would create a serious blemish and make the giver culpable in adharma.