Shloka 27
धृतराष्ट्रस्य सत्कारः — Dhṛtarāṣṭra Honored in the Post-war Court
Devanagari script
सविशेषमवर्तन्त भीममेकं॑ तदा विना । धर्मराजका यह सार्थक वचन सुनकर भीमसेनको छोड़ अन्य सभी भाई धुृतराष्ट्रका विशेष आदर-सत्कार करते थे ।। न हि तत् तस्य वीरस्य हृदयादपसर्पति । धृतराष्ट्रस्य दुर्बुद्ध्य यद् वृत्तं द्यूतकारितम्
Transliteration
saviśeṣam avartanta bhīmam ekaṁ tadā vinā | na hi tat tasya vīrasya hṛdayād apasarpati | dhṛtarāṣṭrasya durbuddhyā yad vṛttaṁ dyūtakāritam ||
Translation
ویشَمپایَن نے کہا—اس وقت بھیم کے سوا باقی سب بھائی دھرتراشٹر کے ساتھ خاص عزّت و تکریم اور نہایت احتیاط سے مہمان نوازی کرتے تھے۔ مگر اس سورما بھیم کے دل سے وہ بات کبھی محو نہ ہوئی کہ دھرتراشٹر کی کج فہمی ہی سے جُوا کھیل کا وہ عظیم سانحہ برپا ہوا تھا۔
Word by Word
सविशेषम्with special respect; specially
सविशेषम्:
TypeAdverb
Rootस-विशेष (विशेष)
अवर्तन्तthey behaved / they conducted themselves
अवर्तन्त:
TypeVerb
Rootवृत् (वर्तते)
FormImperfect (Lan), 3, Plural, Atmanepada
भीमम्Bhima
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Accusative, Singular
एकम्alone; only
एकम्:
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
विनाwithout; except
विना:
TypeIndeclinable
Rootविना
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तत्that (matter)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
वीरस्यof the hero
वीरस्य:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Genitive, Singular
हृदयात्from (his) heart
हृदयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Ablative, Singular
अपसर्पतिdeparts; goes away
अपसर्पति:
TypeVerb
Rootसृप् (अपसर्पति)
FormPresent (Lat), 3, Singular, Parasmaipada
धृतराष्ट्रस्यof Dhritarashtra
धृतराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
दुर्बुद्ध्याःof the evil-minded one / of (his) bad intellect
दुर्बुद्ध्याः:
TypeNoun
Rootदुर्बुद्धि
FormFeminine, Genitive, Singular
यत्which; that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
वृत्तम्the event; what happened
वृत्तम्:
TypeNoun
Rootवृत्त (वृत्-कृदन्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
द्यूतकारितम्caused by gambling; brought about through the dice-game
द्यूतकारितम्:
TypeAdjective
Rootद्यूत-कारित (कृ causative past participle)
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaB
Bhīma (Bhīmasena)D
DhṛtarāṣṭraT
the (other) Pāṇḍava brothersD
dyūta (the dice-game)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes