Shloka 97

Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्

Devanagari script

यातुधान्युवाच नामनैरुक्तमेतत्‌ ते दुःखव्याभाषिताक्षरम्‌ | नैतद्‌ धारयितुं शक्‍्यं गच्छावतर पद्मिनीम्‌,यातुधानी बोली--देवि! आपने जो अपने नामकी व्याख्या की है, उसके एक अक्षरका भी उच्चारण मेरे लिये कठिन है, अतः इसे भी मैं नहीं याद रख सकती। आप तालाबमें प्रवेश कीजिये

Transliteration

yātudhānī uvāca nāma-nairuktam etat te duḥkha-vyābhāṣitākṣaram | na etad dhārayituṁ śakyaṁ gacchāvatara padminīm ||

Translation

یاتودھانی نے کہا—اے دیوی! تم نے اپنے نام کی جو تشریح بیان کی ہے، اس کے حروف میرے لیے ادا کرنا دردناک اور دشوار ہے۔ میں اسے یاد نہیں رکھ سکتی۔ آؤ—کنولوں والے تالاب میں اتر جاؤ۔

Word by Word

• [{'term': 'yātudhānī', 'definition': 'a female yātudhāna

• a demoness/ogress (often associated with harmful, deceptive beings)'}, {'term': 'uvāca', 'definition': 'said, spoke'}, {'term': 'nāma', 'definition': 'name'}, {'term': 'nairukta', 'definition': 'etymological explanation

• derivation/interpretation of a word (nirukta)'}, {'term': 'etat te', 'definition': 'this of yours

• this that you have (said)'}, {'term': 'duḥkha', 'definition': 'pain, difficulty, distress'}, {'term': 'vyābhāṣita', 'definition': 'pronounced/uttered (with effort)

• spoken out'}, {'term': 'akṣara', 'definition': 'syllable

• imperishable letter/sound-unit'}, {'term': 'na etad', 'definition': 'not this

• this I cannot'}, {'term': 'dhārayitum', 'definition': 'to hold, retain, remember'}, {'term': 'śakyam', 'definition': 'possible, feasible'}, {'term': 'gaccha', 'definition': 'go

• come (imperative)'}, {'term': 'avatara', 'definition': 'descend

• enter (imperative)'}, {'term': 'padminīm', 'definition': 'lotus-pond

Speaker

विश्वामित्र उवाच

Characters & Entities

• Yātudhānī
• Devī (goddess, addressed)
• Padminī (lotus-pond)