Shloka 92
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वनें श्राद्धकल्पविषयक बानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ,विश्वामित्र उवाच विश्वे देवाश्न मे मित्र मित्रमस्मि गवां तथा । विश्वामित्रमिति ख्यातं यातुधानि निबोध माम् विश्वामित्रने कहा--यातुधानी! तू कान खोलकर सुन ले, विश्वेदेव मेरे मित्र हैं, तथा गौओं और सम्पूर्ण विश्वका मैं मित्र हूँ। इसलिये संसारमें विश्वामित्रके नामसे प्रसिद्ध हूँ
viśvāmitra uvāca—viśve devāś ca me mitrā mitram asmi gavāṃ tathā | viśvāmitram iti khyātaṃ yātudhāni nibodha mām ||
وشوامتر نے کہا— وشویدیَو میرے دوست ہیں، اور میں بھی گایوں کا دوست ہوں۔ میں سارے جگت کا دوست ہوں؛ اسی لیے دنیا میں ‘وشوامتر’ کے نام سے مشہور ہوں۔ اے یاتودھانی، غور سے سن اور مجھے ٹھیک طرح سمجھ لے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds maitri (benevolent friendship) as a dharmic identity: Viśvāmitra defines himself by universal goodwill—toward gods, cows (symbols of sustenance and non-violence), and the world—implying that ethical stature is grounded in protective, inclusive friendship rather than hostility.
Within Bhīṣma’s discourse in the Anuśāsana Parva, a cited passage presents Viśvāmitra addressing a being called Yātudhānī, instructing her to listen and declaring why he is known as ‘Viśvāmitra’—because he is a friend to the Viśvedevas, to cows, and to all beings.