Shloka 82
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
Devanagari script
अत्रिरवाच अरात्रिरत्रि: सा रात्रियां नाथीते त्रिरद्य वै अरात्रिरत्रिरित्येव नाम मे विद्धि शोभने
Transliteration
atrir uvāca arātrir atriḥ sā rātriṃ nāthīte trir adya vai | arātrir atrir ity eva nāma me viddhi śobhane ||
Translation
اتری نے کہا—“میں ارَاتری اتری ہوں۔ وہ رات اب بےقوت کر دی گئی ہے—آج وہ تین گنا طور پر مغلوب ہو چکی ہے۔ اس لیے، اے خوبصورت خاتون، میرا نام صرف ‘ارَاتری اتری’ ہی جانو۔”
Word by Word
अत्रिःAtri (the sage)
अत्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootअत्रि
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
अरात्रिःArātri (a name/title)
अरात्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootअरात्रि
FormFeminine, Nominative, Singular
अत्रिःAtri
अत्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootअत्रि
FormMasculine, Nominative, Singular
साshe/that (f.)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
ईतेgoes/moves (i.e., proceeds)
ईते:
TypeVerb
Rootइ
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
त्रिःthrice
त्रिः:
TypeIndeclinable
Rootत्रिस्
अद्यtoday/now
अद्य:
TypeIndeclinable
Rootअद्य
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
अरात्रिःArātri
अरात्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootअरात्रि
FormFeminine, Nominative, Singular
अत्रिःAtri
अत्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootअत्रि
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवonly/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
नामname
नाम:
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Nominative, Singular
मेmy/of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
विद्धिknow/understand
विद्धि:
TypeVerb
Rootविद्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
शोभनेO beautiful one
शोभने:
TypeAdjective
Rootशोभन
FormFeminine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
A
AtriVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes