Shloka 4

Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्

Devanagari script

भीष्म उवाच मासार्धमासोपवासाद्‌ यत्‌ तपो मन्यते जन: । आत्मतन्त्रोपघाती यो न तपस्वी न धर्मवित्‌,भीष्मजीने कहा--राजन्‌! जो लोग पंद्रह दिन या एक महीनेतक उपवास करके उसे तपस्या मानते हैं, वे व्यर्थ ही अपने शरीरको कष्ट देते हैं। वास्तवमें केवल उपवास करनेवाले न तपस्वी हैं, न धर्मज्ञ

Transliteration

bhīṣma uvāca māsa-ardha-māsa-upavāsād yat tapo manyate janaḥ | ātma-tantro-paghātī yo na tapasvī na dharma-vit ||

Translation

بھیشم نے کہا— اے راجن! جو لوگ پندرہ دن یا ایک ماہ کا اُپواس ہی کو تپسیا سمجھتے ہیں، وہ بے فائدہ اپنے جسم کو عذاب دیتے ہیں۔ ایسا خودسری اور خود کو ہلاک کرنے والا شخص نہ تپسوی ہے نہ دھرم کا جاننے والا۔

Word by Word

भीष्मःBhishma

उवाचsaid

मासार्धम्half a month (a fortnight)

मासोपवासात्from a month-long fast / by fasting for a month

यत्which (that)

तपःausterity, penance

मन्यतेthinks/considers

जनःpeople (a person/folk)

आत्मतन्त्रself-willed, acting independently

उपघातीinjuring, harming

यःwho

नnot

तपस्वीan ascetic; one who practices austerity

नnor/not

धर्मवित्knower of dharma

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

the King (Yudhishthira)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes