Shloka 5
Go-mahātmyam: Pavitrāṇāṃ Pavitraṃ
Cows and Ghee as Supreme Purifiers
असुर्या नाम ते लोका गां दत्त्वा तानू न गच्छति । पीतोदकां जग्धतृणां नष्टक्षीरां निरिन्द्रियाम्,असुर्य नामके जो अन्धकारमय लोक (नरक) हैं, उनमें गोदान करनेवाले पुरुषको नहीं जाना पड़ता। जिसका घास खाना और पानी पीना प्राय: समाप्त हो चुका हो, जिसका दूध नष्ट हो गया है, जिसकी इन्द्रियाँ काम न दे सकती हों, जो बुढ़ापा और रोगसे आक्रान्त होनेके कारण शरीरसे जीर्ण-शीर्ण हो बिना पानीकी बावड़ीके समान व्यर्थ हो गयी हो, ऐसी गौका दान करके मनुष्य ब्राह्मणको व्यर्थ कष्टमें डालता है और स्वयं भी घोर नरकमें पड़ता है
bhīṣma uvāca | asuryā nāma te lokā gāṁ dattvā tānū na gacchati | pītodakāṁ jagdhatṛṇāṁ naṣṭakṣīrāṁ nirindriyām |
‘اَسُورْیَا’ نام کے تاریک (بےسورج) جہان ہیں؛ جو شخص درست حالت میں گائے دان کرے وہ وہاں نہیں جاتا۔ لیکن اگر کوئی ایسی گائے دان کرے جسے پانی سے محروم رکھا گیا ہو، جس کا چارہ ختم کر دیا گیا ہو، جس کا دودھ برباد ہو چکا ہو اور جس کی قوتِ حواس جاتی رہی ہو—تو ایسا “دان” لینے والے برہمن کو بےسبب تکلیف دیتا ہے اور دینے والا خود ہولناک دوزخ میں گرتا ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Charity must be meaningful and non-harmful: donating an unfit, suffering cow is not true dāna but a burden that harms the recipient and brings negative karmic consequences to the giver.
Bhishma, instructing on dāna-dharma in the Anushasana Parva, contrasts proper cow-gifting (which protects one from dark afterlife realms) with the unethical act of giving a debilitated cow, which leads to suffering and hellish results.