Shloka 16

Go-mahātmyam: Pavitrāṇāṃ Pavitraṃ

Cows and Ghee as Supreme Purifiers

Devanagari script

इतीदं मनसा गत्वा प्रजासर्गार्थमात्मन: । प्रजापतिस्तु भगवानमृतं प्रापिबत्‌ तदा,प्रजाजनोंकी इस स्थितिपर मन-ही-मन विचार करके भगवान्‌ प्रजापतिने प्रजावर्गकी आजीविकाके लिये उस समय अमृतका पान किया

Transliteration

itīdaṁ manasā gatvā prajā-sargārtham ātmanaḥ | prajāpatis tu bhagavān amṛtaṁ prāpibat tadā ||

Translation

مخلوقات کی اس حالت پر دل ہی دل میں غور کرکے، رعایا کی تخلیق اور ان کی بقا و معاش کے لیے بھگوان پرجاپتی نے اسی وقت امرت نوش کیا۔

Word by Word

• इति: thus
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• इदम्: this (thought/idea)
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: neuter, accusative, singular

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karana
• Type: Noun
• Root: मनस्
• Form: neuter, instrumental, singular

• गत्वा: having gone / having proceeded (in thought)
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), active

• प्रजासर्गार्थम्: for the purpose of creating creatures
• प्रजासर्गार्थम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रजा-सर्ग-अर्थ
• Form: masculine, accusative, singular

• आत्मनः: of himself
• Type: Noun
• Root: आत्मन्
• Form: masculine, genitive, singular

• प्रजापतिः: Prajapati
• प्रजापतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रजापति
• Form: masculine, nominative, singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• भगवान्: the blessed/lordly one
• भगवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: भगवत्
• Form: masculine, nominative, singular

• अमृतम्: nectar/ambrosia
• अमृतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अमृत
• Form: neuter, accusative, singular

• प्रापिबत्: drank
• Type: Verb
• Root: प्र-पा
• Form: imperfect (लङ्), 3rd, singular, active

• तदा: then/at that time
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Prajāpati
• Amṛta (nectar)