Shloka 23
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa
Praise of cow-gift and ghee-centered recitation
सन्ति लोके<श्रद्दधाना मनुष्या: सन्ति क्षुद्रा राक्षसमानुषेषु । एषामेतद् दीयमान हानिष्टं ये नास्तिक्यं चाश्रयन्तेडल्पपुण्या:,'संसारमें बहुत-से अश्रद्धालु हैं (जो इन सब बातोंपर विश्वास नहीं करते) तथा राक्षसी प्रकृतिके मनुष्योंमें बहुत-से ऐसे क्षुद्र पुरुष हैं (जिन्हें ये बातें अच्छी नहीं लगतीं), कितने ही पुण्यहीन मानव नास्तिकताका सहारा लिये रहते हैं। उन सबको इसका उपदेश देना अभीष्ट नहीं है, उलटे अनिष्टकारक होता है”
santi loke 'śraddadhānā manuṣyāḥ santi kṣudrā rākṣasamānuṣeṣu | eṣām etad dīyamānaṃ hāniṣṭaṃ ye nāstikyaṃ cāśrayante 'lpa-puṇyāḥ ||
بھیشم نے کہا—دنیا میں بہت سے لوگ بےاعتقاد ہیں، اور راکشسی مزاج رکھنے والے انسانوں میں بہت سے کمینہ صفت بھی پائے جاتے ہیں۔ یہ کم ثواب والے لوگ الحاد و انکار کا سہارا لیتے ہیں؛ ایسے لوگوں کو یہ تعلیم دینا پسندیدہ نہیں—بلکہ انہیں دی جائے تو نفع کے بجائے نقصان کا باعث بنتی ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that instruction in dharma should be given with discernment: those who are faithless, petty-minded, or entrenched in disbelief and lacking merit are not suitable recipients, because the teaching may be misused or produce harmful outcomes.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma is delivering ethical and religious counsel. Here he cautions that certain audiences—especially the faithless and nāstika-minded—should not be pressed with this particular instruction, as it is unlikely to benefit them and may instead cause harm.