Shloka 28
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
सर्वान् दृष्टवा तदहं धर्मराज- मवोचं वै प्रभविष्णुं पुराणम् क्षीरस्यैता: सर्पिषश्नैव नद्य: शश्वत्सत्रोता: कस्य भोज्या: प्रदिष्टा:,“उन सबको देखकर मैंने प्रभावशाली पुरातन देवता धर्मराजसे कहा--'प्रभो! ये जो घी और दूधकी नदियाँ बहती रहती हैं, जिनका स्रोत कभी सूखता नहीं है, किनके उपभोगमें आती हैं--इन्हें किनका भोजन नियत किया गया है?”
sarvān dṛṣṭvā tad ahaṃ dharmarājam avoceṃ vai prabhaviṣṇuṃ purāṇam | kṣīrasya etāḥ sarpiṣaś caiva nadyaḥ śaśvat-srotāḥ kasya bhojyāḥ pradiṣṭāḥ ||
یہ سب دیکھ کر میں نے قدیم و مقتدر دھرم راج سے عرض کیا—“اے آقا! دودھ اور گھی کی یہ ندیاں جو مسلسل بہتی رہتی ہیں، جن کا سرچشمہ کبھی خشک نہیں ہوتا—انہیں بطورِ غذا کس کے لیے مقرر کیا گیا ہے؟”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry into how enjoyment and sustenance in the otherworld are apportioned: unending abundance is not random but ‘assigned’ according to moral law (dharma) and the fruits of actions.
Bhishma, after witnessing a wondrous scene of inexhaustible rivers of milk and ghee, questions Dharmaraja (Yama) about who is entitled to partake of them—prompting an explanation of karmic entitlement and the distribution of rewards.