Shloka 20
गवां लोकवर्णनं तथा गोप्रदानफलश्रुतिः
Description of the ‘World of Cows’ and the Stated Fruits of Cow-Gift
वेदान्तनिष्ठस्य बहुश्रुतस्य प्रज्ञानतृप्तस्य जितेन्द्रियस्य । शिष्टस्य दान्तस्य यतस्य चैव भूतेषु नित्यं प्रियवादिनश्वल,जो वेदान्तनिष्ठ, बहुज्ञ, ज्ञानानन्दसे तृप्त, जितेन्द्रिय, शिष्ट, मनको वशमें रखनेवाला, यत्नशील, समस्त प्राणियोंके प्रति सदा प्रिय वचन बोलनेवाला, भूखके भयसे भी अनुचित कर्म न करनेवाला, मृदुल, शान्त, अतिथिप्रेमी, सबपर समानभाव रखनेवाला और स्त्री-पुत्र आदि कुट॒म्बसे युक्त हो, उस ब्राह्मणकी जीविकाका अवश्य प्रबन्ध करना चाहिये
vedāntaniṣṭhasya bahuśrutasya prajñānatṛptasya jitendriyasya | śiṣṭasya dāntasya yatasya caiva bhūteṣu nityaṁ priyavādinaś ca ||
بھیشم نے کہا—جو برہمن ویدانت میں ثابت قدم، بہت سنا ہوا و عالم، حکمت سے سیر، ضبطِ نفس والا؛ شائستہ و منضبط، کوشش میں ثابت، اور تمام جانداروں سے ہمیشہ نرم و خوشگوار کلام کرنے والا ہو—اس کی روزی کا بندوبست یقیناً کرنا چاہیے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Society (especially rulers and householders) should ensure the livelihood of a brāhmaṇa who embodies learning, Vedānta-oriented wisdom, self-control, gentle speech, and impartial goodwill—because sustaining such exemplary conduct sustains dharma itself.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma. Here he describes the qualities of an ideal brāhmaṇa and states that one should make proper provision for his subsistence, highlighting reciprocal obligations between the virtuous and the community.