Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Gopradāna-phalasaṃprāpti: Nāciketa’s Vision of Vaivasvata’s Realms (गोप्रदानफलसम्प्राप्तिः — नाचिकेतोपाख्यानम्)

पानीयदानात्‌ प्रभृति सर्व वक्ष्यामि तेडनघ । यदन्नं यच्च पानीयं सम्प्रदायाश्षुते नर:,अनघ! जलदानसे लेकर सब प्रकारके दानोंका फल मैं तुम्हें बताऊँगा। मनुष्य अन्न और जलका दान करके जिस फलको पाता है, वह सुनो

Bhīṣma uvāca | pānīya-dānāt prabhṛti sarvaṁ vakṣyāmi te 'n-agha | yad annaṁ yac ca pānīyaṁ sampradāyāśnute naraḥ ||

بھیشم نے کہا—اے بےگناہ! پانی کے دان سے آغاز کرکے میں تمہیں ہر قسم کے دان کا پھل بتاؤں گا۔ انسان اناج اور پانی کا دان دے کر جو اجر پاتا ہے، وہ سنو۔

पानीयदानात्from the gift of water
पानीयदानात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपानीयदान
FormNeuter, Ablative, Singular
प्रभृतिbeginning from; from onwards
प्रभृति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
अनघO sinless one
अनघ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअनघ
FormMasculine, Vocative, Singular
यत्which; what
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्which; what
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पानीयम्water (drinkable)
पानीयम्:
Karma
TypeNoun
Rootपानीय
FormNeuter, Accusative, Singular
सम्प्रदायhaving given; by giving
सम्प्रदाय:
Karana
TypeVerb
Rootसम्-प्र-दा
FormLyap (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), —, —, —
शृणुhear (you)!
शृणु:
Karta
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
A
anagha (the addressed listener, i.e., Yudhiṣṭhira)

Educational Q&A

Bhishma frames water-giving and food-giving as foundational acts of dharma, promising to explain the specific spiritual and ethical fruits (merit and well-being) that arise from different forms of charity.

In the Anushasana Parva’s instruction section, Bhishma addresses Yudhiṣṭhira and begins a structured teaching on dāna, starting with the gift of water and then moving to the results of giving food and other gifts.