Shloka 9
दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
Devanagari script
कर्मण: फलनिर्वत्ति स्वयमश्नाति कारक: । प्रत्यक्ष दृश्यते लोके कृतस्यापकृतस्य च,कर्म करनेवाला मनुष्य अपने भले या बुरे कर्मका फल स्वयं ही भोगता है। यह बात संसारमें प्रत्यक्ष दिखायी देती है
Transliteration
karmaṇaḥ phalanirvṛttiḥ svayam aśnāti kārakaḥ | pratyakṣaṃ dṛśyate loke kṛtasyākṛtasya ca ||
Translation
عمل کے پھل کی پختگی کو کرنے والا خود ہی بھگتتا ہے۔ دنیا میں یہ بات صاف دکھائی دیتی ہے—کئے ہوئے اور نہ کئے ہوئے، دونوں کے نتائج میں۔
Word by Word
कर्मणःof action/karma
कर्मणः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Genitive, Singular
फलनिर्वृत्तिंthe production/result (fruit) (of karma)
फलनिर्वृत्तिं:
Karma
TypeNoun
Rootफलनिर्वृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
स्वयम्oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
अश्नातिeats/experiences (enjoys or suffers)
अश्नाति:
TypeVerb
Rootअश्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
कारकःthe doer/agent
कारकः:
Karta
TypeNoun
Rootकारक
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्यक्षम्directly, manifestly
प्रत्यक्षम्:
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्ष
FormNeuter, Nominative, Singular
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Reflexive (lakṣaṇa)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
कृतस्यof what is done
कृतस्य:
TypeAdjective
Rootकृत
FormNeuter, Genitive, Singular
अकृतस्यof what is not done
अकृतस्य:
TypeAdjective
Rootअकृत
FormNeuter, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes