Shloka 19

दैव–पुरुषकार-प्रश्नः

Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort

Devanagari script

स्वं चेत्‌ कर्मफलं न स्यात्‌ सर्वमेवाफलं भवेत्‌ । लोको दैवं समालक्ष्य उदासीनो भवेन्ननु,यदि अपने कर्मोंका फल न प्राप्त हो तो सारा कर्म ही निष्फल हो जाय और सब लोग भाग्यको ही देखते हुए कर्म करनेसे उदासीन हो जायेँ

Transliteration

svaṁ cet karmaphalaṁ na syāt sarvam evāphalaṁ bhavet | loko daivaṁ samālakṣya udāsīno bhaven nanu ||

Translation

اگر اپنے ہی اعمال کا درست پھل نہ ملے تو سارا عمل ہی بے ثمر ہو جائے۔ پھر لوگ تقدیر ہی کو فیصلہ کن سمجھ کر یقیناً بے رغبتی اختیار کر لیں اور مقصدی کوشش سے باز آ جائیں۔

Word by Word

स्वम्one's own

चेत्if

कर्मफलम्fruit/result of action

नnot

स्यात्would be

सर्वम्all (of it)

एवindeed/just

अफलम्fruitless

भवेत्would become

लोकःpeople/the world

दैवम्fate/divine dispensation

समालक्ष्यhaving regarded/considered

उदासीनःindifferent/apathetic

भवेत्would become

ननुindeed/then (rhetorical particle)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

loka (people/the world)

daiva (fate/destiny)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes