अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
अथाब्रवीन्नूपो वाक््यं श्रमो नास्त्यावयोरिह । विश्रान्तौ च प्रभावात् ते ऊचतुस्तौ तु भार्गवम्
atha abravīn nūpaḥ vākyam—śramo nāsty āvayor iha | viśrāntau ca prabhāvāt te ūcatuḥ tau tu bhārgavam ||
بھیشم نے کہا— تب راجا نوپ نے بھارگو (چَیون) سے کہا: ‘یہاں ہم دونوں کو ذرا بھی تھکن محسوس نہیں ہوتی؛ آپ کے اثر و کرم سے ہم کامل آرام اور آسودگی پا رہے ہیں۔’ جب اُن دونوں نے یوں کہا تو بھگوان چَیون پھر خوشی سے بھر کر بولے: ‘میں نے پہلے جو کہا تھا وہ رائیگاں نہ ہوگا؛ وہ یقیناً پورا ہو کر رہے گا۔’
भीष्म उवाच
The verse highlights the moral and spiritual efficacy of tapas (ascetic power): a realized sage’s prabhāva can remove fatigue and grant genuine relief, and such power makes one’s word (satya-vākya) effective—what is spoken with spiritual authority is not empty but tends toward fulfillment.
King Nūpa and his companion address the Bhārgava sage Chyavana, reporting that they feel no tiredness and are fully refreshed due to his influence. In response, Chyavana rejoices and affirms that his earlier declaration will not be in vain and will certainly come to pass.