Shloka 206
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
भार्यासंरक्षणं कार्य कथं स्यादित्यचिन्तयत् । तात! एक समय ऋषिने यज्ञ करनेका विचार किया। उस समय वे यह सोचने लगे कि 'यदि मैं यज्ञमें लग जाऊँ तो मेरी स्त्रीकी रक्षा कैसे होगी'
bhāryā-saṁrakṣaṇaṁ kāryaṁ kathaṁ syād ity acintayat | tāta! eka-samaya ṛṣiṇe yajña-karaṇe kā vicāraḥ kṛtaḥ | tasmin samaye te evaṁ acintayan—yadi ahaṁ yajñe lagyeyaṁ tarhi mama striyāḥ rakṣā kathaṁ bhaviṣyati |
وہ سوچنے لگا—‘بیوی کی حفاظت کرنا فرض ہے؛ یہ کیسے ممکن ہو؟’ ایک بار اُس رِشی نے یَجْن کرنے کا ارادہ کیا۔ تب وہ دل ہی دل میں سوچنے لگا—‘اگر میں یَجْن کے عمل میں پوری طرح مشغول ہو گیا تو میری بیوی کی حفاظت کیسے ہوگی؟’
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even meritorious religious acts like sacrifice must be balanced with immediate dharma: safeguarding one’s dependents, especially one’s wife, is presented as a binding responsibility that cannot be neglected.
Bhishma recounts an episode where a sage plans to perform a yajna but pauses to reflect on a practical moral concern—how his wife will be protected while he is absorbed in ritual duties.