Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Śakra–Śambara Saṃvāda: Brāhmaṇa-sevā, Anasūyā, and Vāg-bala (शक्रशम्बरसंवादः)

श्रोत्रियान्‌ ब्राह्मणान्‌ वृद्धान्‌ नित्यमेवाभिपूजयेत्‌

bhīṣma uvāca | śrotriyān brāhmaṇān vṛddhān nityam evābhipūjayet | rājā vedajña-brāhmaṇāṁs tathā baḍe-būṛhoṁ kā sadā hī ādara kare | nagara-janapade nivāsinaḥ bahuśruta-brāhmaṇān madhura-vacanaiḥ sambhāṣya uttama-bhogān pradāya sādaraṁ śiraḥ praṇamya sammānayet |

بادشاہ کو چاہیے کہ وید کے علم میں راسخ شروتریہ برہمنوں اور بزرگوں کی ہمیشہ تعظیم کرے۔ شہر اور دیہات میں رہنے والے کثیرالعلم برہمنوں کے پاس نرم و شیریں کلام کے ساتھ جائے، انہیں عمدہ سامانِ عیش و آسائش عطا کرے، اور ادب سے سر جھکا کر پرنام کرے—کیونکہ فروتنی، سخاوت اور علم کی توقیر ہی سے دھرم راج قائم رہتا ہے۔

श्रोत्रियान्learned (Veda-studying) men
श्रोत्रियान्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रोत्रिय
FormMasculine, Accusative, Plural
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Accusative, Plural
वृद्धान्elderly, venerable
वृद्धान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृद्ध
FormMasculine, Accusative, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
एवindeed, certainly
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अभिपूजयेत्should honor, should revere
अभिपूजयेत्:
TypeVerb
Rootअभि + पूज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वेदज्ञO knower of the Veda
वेदज्ञ:
TypeAdjective
Rootवेदज्ञ
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
king (rājā)
B
Brahmins (brāhmaṇāḥ)
V
Veda-knowers (vedajñāḥ)
E
elders (vṛddhāḥ)
T
town (nagara)
D
district/province (janapada)

Educational Q&A

A ruler’s dharma includes continual reverence toward Veda-trained, learned Brahmins and toward elders—shown through courteous speech, material support, and humble gestures. Legitimate authority is portrayed as grounded in respect for learning, tradition, and seniority.

Bhishma is instructing on proper conduct for kingship (rājadharma) within the Anushasana Parva. He advises the king to honor learned Brahmins residing throughout the realm—cities and provinces—by speaking kindly, providing excellent provisions, and bowing respectfully.