Previous Verse
Next Verse

Shloka 88

मातङ्ग–शक्रसंवादः

Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities

इयं गज्नेति नियतं प्रतिष्ठा गुहस्य रुक्मस्य च गर्भयोषा । प्रातस्त्रिवर्गा घृतवहा विपाष्मा गड़ावतीर्णा वियतो विश्वतोया

iyaṃ gaṅgeti niyataṃ pratiṣṭhā guhasya rukmasya ca garbhayoṣā | prātas trivargā ghṛtavahā vipāśmā gaṅgāvatīrṇā viyato viśvatoyā ||

جو شخص یقین کے ساتھ کہہ کر—‘یہی گنگا ہے’—دوسروں کو اس کے درشن کراتا ہے، اس کے لیے بھگوتی بھاگیرتھی یقینی اور اَبدی سہار ا ہے۔ وہ گُہ (کارتیکے) اور سونا اپنے گربھ میں دھارن کرنے والی، گھی کی دھار کی مانند پرورش بخش پاکیزہ دھارا بہانے والی اور پاپ ہارِنی ہے۔ وہ آکاش سے پرتھوی پر اتری؛ اس کا جل سارے جگت کے لیے پینے کے لائق ہے۔ سحر کے وقت اس میں اسنان کرنے سے دھرم، ارتھ اور کام—تینوں پُرشارتھ سِدھ ہوتے ہیں۔

इयम्this (she)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
नियताम्certain, assured
नियताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनियत
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रतिष्ठाम्firm standing; secure status
प्रतिष्ठाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा
FormFeminine, Accusative, Singular
गुहस्यof Guha (Kartikeya)
गुहस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootगुह
FormMasculine, Genitive, Singular
रुक्मस्यof gold
रुक्मस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootरुक्म
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
गर्भयोषाshe who bears in the womb (womb-bearing lady)
गर्भयोषा:
Karta
TypeNoun
Rootगर्भयोषा
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रातःin the morning
प्रातः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रातः
त्रिवर्गाhaving the three aims (dharma-artha-kama)
त्रिवर्गा:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिवर्ग
FormFeminine, Nominative, Singular
घृतवहाghee-bearing; flowing with clarified butter
घृतवहा:
Karta
TypeAdjective
Rootघृतवह
FormFeminine, Nominative, Singular
विपाप्माsin-removing; free from sin
विपाप्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootविपाप्मन्
FormFeminine, Nominative, Singular
गङ्गावतारिणीthe one who descended as Ganga
गङ्गावतारिणी:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गावतारिणी
FormFeminine, Nominative, Singular
वियतःfrom the sky
वियतः:
Apadana
TypeNoun
Rootवियत्
FormNeuter, Ablative, Singular
विश्वतोयाwhose water is for all the world
विश्वतोया:
Karta
TypeAdjective
Rootविश्वतोय
FormFeminine, Nominative, Singular

सिद्ध उवाच

G
Gaṅgā
B
Bhāgīrathī
G
Guha (Skanda/Kārttikeya)
R
Rukma (gold)
V
Viyat (the sky/heaven)

Educational Q&A

Recognizing the Gaṅgā as sacred and guiding others to her darśana is itself meritorious; her dawn-bath is praised as purifying and as supporting the three legitimate aims of worldly life—dharma, artha, and kāma—thus linking devotion and ethical living with ritual purity.

A Siddha extols the greatness of the Gaṅgā (Bhāgīrathī), describing her heavenly descent, her sin-destroying waters, and the spiritual and worldly benefits gained by showing her to others and bathing in her at dawn.