Previous Verse

Shloka 1636

Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)

तत्प्रसादान्मया प्राप्तं ब्राह्मुण्यं दुर्लभ महत्‌ | तदनन्तर विश्वामित्रजीने कहा

tatprasādān mayā prāptaṃ brāhmaṇyaṃ durlabhaṃ mahat |

وِشوَامِتر نے کہا— “اُن کی عنایت سے میں نے عظیم اور نہایت نایاب برہمنیت حاصل کی۔ اے راجَن! جب میں کشتری تھا، انہی دنوں میرے دل میں یہ پختہ عزم پیدا ہوا کہ میں برہمن بنوں؛ اسی مقصد کے لیے میں نے بھگوان شنکر کی عبادت کی، اور اُن کی کرپا سے یہ دشوارالوصُول برہمنیت مجھے نصیب ہوئی۔”

तत्from that (i.e., from him/that)
तत्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Ablative, Singular
प्रसादात्from (his) grace/favor
प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormMasculine, Ablative, Singular
मयाby me / I (agent)
मया:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
प्राप्तम्obtained/attained
प्राप्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
ब्राह्मुण्यम्brahminhood / brahmin status
ब्राह्मुण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मुण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
दुर्लभम्hard to obtain
दुर्लभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्लभ
FormNeuter, Accusative, Singular
महत्great
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
V
Viśvāmitra
Ś
Śaṅkara (Śiva)
A
a king (rājan)

Educational Q&A

The passage emphasizes that lofty spiritual status is not merely inherited but can be attained through firm resolve, disciplined worship/austerity, and—decisively—divine grace; true 'brāhmaṇya' is presented as a rare ethical-spiritual attainment.

Within Vaiśaṃpāyana’s narration, Viśvāmitra recounts to a king that he once lived as a kṣatriya, resolved to become a brāhmaṇa, worshipped Śaṅkara for that aim, and by Śiva’s favor obtained the rare state of brahminhood.