Shloka 81
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
Devanagari script
न चास्ति शक्तिस्त्रैलोक्ये कस्यचित् पुरुषोत्तम । पतिव्रतामिमां साध्वीं तवोद्वीक्षितुमप्युत,“पुरुषोत्तम! तीनों लोकोंमें किसीकी भी ऐसी शक्ति नहीं है जो तुम्हारी इस सती-साध्वी पतिव्रता पत्नीकी ओर कलुषित भावनासे आँख उठाकर देख भी सके'
Transliteration
na cāsti śaktis trailokye kasyacit puruṣottama | pativratām imāṃ sādhvīṃ tavodvīkṣitum apy uta ||
Translation
‘اے پُرُشوتّم! تینوں لوکوں میں کسی میں اتنی طاقت نہیں کہ تمہاری اس سادھوی، پتی ورتا پتنی کی طرف آلودہ نیت سے نگاہ اٹھا کر دیکھ بھی سکے۔’
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (अस्ति)
FormPresent (Lat), 3, Singular, Parasmaipada
शक्तिःpower/ability
शक्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य
FormNeuter, Locative, Singular
कस्यचित्of anyone/anyone's
कस्यचित्:
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पुरुषोत्तमO best of men
पुरुषोत्तम:
TypeNoun
Rootपुरुषोत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
पतिव्रताम्devoted to her husband (chaste wife)
पतिव्रताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपतिव्रता
FormFeminine, Accusative, Singular
इमाम्this (her)
इमाम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
साध्वीम्virtuous woman
साध्वीम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootसाध्वी
FormFeminine, Accusative, Singular
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
उद्वीक्षितुम्to look up at / to gaze at
उद्वीक्षितुम्:
TypeVerb
Rootउद्-वीक्ष्
FormTumun (infinitive)
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उतindeed/and also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaP
PuruṣottamaT
the three worlds (trailokya)T
the chaste wife (pativratā sādhvī)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes