Shloka 40

Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu

Gṛhastha-Vrata

Devanagari script

स गृहस्थाश्रमरतस्तया सह सुदर्शन: । कुरुक्षेत्रेसद्‌ राजन्नोघवत्या समन्वित:,राजन! सुदर्शन उसके साथ गृहस्थ-धर्मका पालन करने लगे। उन्होंने ओधवतीके साथ कुरक्षेत्रमें निवास किया

Transliteration

sa gṛhasthāśramaratas tayā saha sudarśanaḥ | kurukṣetre sad rājann oghavatyā samanvitaḥ ||

Translation

بھیشم نے کہا—اے راجن! سودرشن اس کے ساتھ گِرہستھ آشرم میں منہمک ہو گیا۔ اوگھوتی کے ساتھ کوروکشیتر میں اس نے سکونت اختیار کی اور گِرہستھ دھرم کے فرائض نبھاتا رہا۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• गृहस्थाश्रमरतः: devoted to the householder-āśrama
• गृहस्थाश्रमरतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: गृहस्थाश्रम-रत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तया: with her
• तया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• सह: together with
• सह: Karana
• Type: Indeclinable
• Root: सह

• सुदर्शनः: Sudarśana (proper name)
• सुदर्शनः: Karta
• Type: Noun
• Root: सुदर्शन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• कुरुक्षेत्रे: in Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कुरुक्षेत्र
• Form: Neuter, Locative, Singular

• सत्: dwelling, residing
• सत्: Karta
• Type: Kridanta
• Root: सद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• ओघवत्या: with Oghavatī (proper name)
• ओघवत्या: Karana
• Type: Noun
• Root: ओघवती
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• समन्वितः: accompanied, endowed (with)
• समन्वितः: Karta
• Type: Kridanta
• Root: सम् + अन्वि + क्त
• Form: Masculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Sudarśana
• Oghavatī
• Kurukṣetra