Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

नृगो ययातिर्नहुषो यदुः पूरुश्च॒ वीर्यवान्‌

bhīṣma uvāca | nṛgo yayātir nahuṣo yaduḥ pūruś ca vīryavān | atha rājaṛṣīṇāṃ nāmāni śṛṇu—rājā nṛgaḥ, yayātiḥ, nahuṣaḥ, yaduḥ, vīryavān pūruḥ, dhundhumāraḥ, dilīpaḥ, pratāpī sagaraḥ, kṛśāśvaḥ, yauvanāśvaḥ, citrāśvaḥ, satyavān, duṣyantaḥ, mahāyaśas cakravartī rājā bharataḥ, pavanaḥ, janakaḥ, rājā dṛṣṭarathaḥ, naraśreṣṭhaḥ raghuḥ, rājā daśarathaḥ, rākṣasahantā vīravaraḥ śrīrāmaḥ, śaśabinduḥ, bhagīrathaḥ, hariścandraḥ, maruttaḥ, rājā dṛḍharathaḥ, mahodaryaḥ, alarkaḥ, narādhipa ailāḥ (purūravāḥ), naraśreṣṭhaḥ karandhamaḥ, rājā kadhmoraḥ, dakṣaḥ, ambarīṣaḥ, kukuraḥ, mahāyaśā raivataḥ, kuruḥ, saṃvaraṇaḥ, satyaparākramaḥ māndhātā, rājaṛṣiḥ mucukundaḥ, gaṅgā-sevitaḥ rājā jahnuḥ, ādirājaḥ venanandanaḥ pṛthuḥ, sarvapriyakaras mitrabhānuḥ, rājā trasahasyuḥ, rājaṛṣiśreṣṭhaḥ śvetaḥ, prasiddhaḥ rājā mahābhiṣaḥ, rājā nimiḥ, aṣṭakaḥ, āyuḥ, rājaṛṣiḥ kṣupaḥ, rājā kakṣeyuḥ, pratardanaḥ, divodāsaḥ, kosalanareśaḥ sudāsaḥ, purūravāḥ, rājaṛṣiḥ nalaḥ, prajāpatiḥ manuḥ, havidhraḥ, pṛṣadhraḥ, pratīpaḥ, śāntanuḥ, ajaḥ, prācīnabarhiḥ, mahāyaśā ikṣvākuḥ, rājā anaraṇyaḥ, jānujaṅghaḥ, rājaṛṣiḥ kakṣasenaḥ, tathā ca anye ye purāṇeṣu bahuśo varṇitāḥ | ete sarve puṇyātmānaḥ rājānaḥ smaraṇīyāḥ | yaḥ kaścid manuṣyaḥ pratidinaṃ prātaḥ utthāya snātvā śuciḥ prātaḥkāle sāyaṃkāle ca etān nāmāni paṭhati, sa dharmaphalasya bhāgī bhavati |

بھیشم نے کہا—اب راج رِشیوں کے نام سنو: راجا نِرگ، یَیاتی، نہوش، یَدو، اور زورآور پورو؛ دھُندھُمار اور دِلیپ؛ جری و باجلال سَگَر؛ کرِشاشو، یَوناشو، چِترآشو اور سَتیہ وان؛ دُشیَنت اور نہایت نامور چکرورتی راجا بھرت؛ پون، جنک اور راجا دِرِشٹرَتھ؛ نر شریشٹھ رَگھو اور راجا دَشَرَتھ؛ راکشسوں کا قتال کرنے والا بہادرِ اعظم شری رام؛ شَشَبِندو اور بھگیرَتھ؛ ہریش چندر، مَرُتّ، راجا دِڑھ رَتھ، مہودرْی، اَلرک؛ اَیل (پوروروا)؛ نر شریشٹھ کرندھم؛ راجا کَدھمور؛ دَکش، اَمبرِیش، کُکُر؛ نامور رَیوت؛ کُرو، سَموَرَن؛ سچّے پرَاکرم والا ماندھاتا؛ راج رِشی مُچُکُند؛ گنگا دیوی کی خدمت سے سرفراز جَہنو؛ اوّلین راجا وین نندن پرتھو؛ سب کو عزیز مِتر بھانو؛ راجا ترسہسیو؛ راج رِشیوں میں برتر شویت؛ مشہور مہابھِش؛ راجا نِمی؛ اَشٹک، آیو؛ راج رِشی کْشُپ؛ راجا کَکْشیَیو؛ پرتردن؛ دِووداس؛ کوسل کے فرمانروا سُداس؛ راج رِشی نَل؛ پرجاپتی مَنو؛ ہَوِدھْر، پْرِشدھْر؛ پرتیپ، شانتنو؛ اَج، پراچین بَرہی؛ نہایت نامور اِکشواکو؛ راجا اَنَرَنیہ؛ جانوجَنگھ؛ راج رِشی کَکْشَسین—اور دیگر بھی جن کا پُرانوں میں بار بار بیان آیا ہے۔ یہ سب نیک سیرت بادشاہ یاد رکھنے کے لائق ہیں۔ جو شخص ہر روز صبح اٹھ کر غسل و طہارت سے پاک ہو کر صبح و شام ان ناموں کی تلاوت کرے، وہ دھرم کے پھل میں حصہ پاتا ہے۔

नृगःKing Nṛga
नृगः:
Karta
TypeNoun
Rootनृग
FormMasculine, Nominative, Singular
ययातिःKing Yayāti
ययातिः:
Karta
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Nominative, Singular
नहुषःKing Nahuṣa
नहुषः:
Karta
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Nominative, Singular
यदुःKing Yadu
यदुः:
Karta
TypeNoun
Rootयदु
FormMasculine, Nominative, Singular
पूरुःKing Pūru
पूरुः:
Karta
TypeNoun
Rootपूरु
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वीर्यवान्possessing valor/might
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
N
Nṛga
Y
Yayāti
N
Nahuṣa
Y
Yadu
P
Pūru
D
Dhundhumāra
D
Dilīpa
S
Sagara
K
Kṛśāśva
Y
Yauvanāśva
C
Citrāśva
S
Satyavān
D
Duṣyanta
B
Bharata (Cakravartin)
P
Pavana
J
Janaka
D
Dṛṣṭaratha
R
Raghu
D
Daśaratha
Ś
Śrī Rāma
Ś
Śaśabindu
B
Bhagīratha
H
Hariścandra
M
Marutta
D
Dṛḍharatha
M
Mahodarya
A
Alarka
A
Aila (Purūravas)
K
Karaṇḍhama
K
Kadhmora
D
Dakṣa
A
Ambarīṣa
K
Kukura
R
Raivata
K
Kuru
S
Saṃvaraṇa
M
Māndhātā
M
Mucukunda
J
Jahnu
G
Gaṅgā
V
Vena
P
Pṛthu
M
Mitrabhānu
T
Trasahasyu
Ś
Śveta
M
Mahābhiṣa
N
Nimi
A
Aṣṭaka
Ā
Āyu
K
Kṣupa
K
Kakṣeyu
P
Pratardana
D
Divodāsa
S
Sudāsa
K
Kosala
N
Nala
M
Manu
H
Havidhra
P
Pṛṣadhra
P
Pratīpa
Ś
Śāntanu
A
Aja
P
Prācīnabarhi
I
Ikṣvāku
A
Anaraṇya
J
Jānujaṅgha
K
Kakṣasena
P
Purāṇas

Educational Q&A

Remembering and reciting the names of exemplary kings—figures associated with righteous rule and merit—functions as a dharmic practice. When done with daily purity (after bathing) at morning and evening, it is said to make one a participant in the fruits of dharma, emphasizing moral memory, reverence for righteous exemplars, and disciplined routine.

Bhishma, instructing on dharma in the Anushasana Parva, enumerates a long roll of celebrated royal sages and renowned kings known from Itihasa and Purana traditions. He concludes with a phalaśruti-style statement: regular recitation of these names by a purified person yields religious merit.