Shloka 49
स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत् | यच्छेद्वाड्मनसी नित्यमिन्द्रियाणि तथैव च,स्वाध्याय और भोजनके समय दाहिना हाथ उठाना चाहिये तथा मन, वाणी और इन्द्रियोंको सदा अपने अधीन रखना चहिये
svādhyāye bhojane caiva dakṣiṇaṃ pāṇim uddharet | yacched vāk-manasī nityam indriyāṇi tathaiva ca ||
بھیشم نے کہا— ویدک مطالعہ اور کھانا کھانے کے وقت دائیں ہاتھ کو مناسب طریقے سے استعمال کرے۔ اور اپنی زبان و دل (من) کو ہمیشہ قابو میں رکھے، اور اسی طرح حواس کو بھی اپنے اختیار میں رکھے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Maintain disciplined conduct: observe respectful propriety during sacred study and meals, and practice continual restraint over speech, mind, and the senses—key foundations of dharmic life.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues giving Yudhiṣṭhira practical rules of right conduct (sadācāra), focusing here on everyday disciplines that support inner self-mastery.