Previous Verse
Next Verse

Shloka 113

अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)

तपस्युग्रे स्थितो भूत्वा दृष्टवा तुष्टाव चेश्वरम्‌ ।।

tapasā ugre sthito bhūtvā dṛṣṭvā tuṣṭāva ca īśvaram ||

وایو نے کہا—سخت ریاضت میں قائم رہ کر، جب اس نے پروردگار کا دیدار کیا تو اسی وقت اس نے ایشور کی ستائش کی۔ اُس دیوتا کے دیدار کی آرزو میں—جو خود کو پران، یعنی جانِ حیات، اور جیو سوروپ بنا کر اندر ہی اندر منومَی نور کی صورت میں مقیم رہتا ہے—مُنی تَندی نے برسوں تک کڑی تپسیا کی۔ جب اسے وہ الٰہی دیدار نصیب ہوا تو اس مہارشی نے جگدیشور شِو کی اس طرح حمد و ثنا کی۔

तपसिin austerity
तपसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Locative, Singular
उग्रेsevere
उग्रे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउग्र
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितःhaving stood / remaining
स्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त (past passive participle, used actively), Masculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
Karta
TypeVerb
Rootस्तु
Formलिट् (perfect), Third, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
ईश्वरम्the Lord
ईश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Accusative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
Ī
Īśvara (the Lord)
Ś
Śiva
T
Taṇḍi Muni

Educational Q&A

Steadfast austerity undertaken with a pure longing for divine vision culminates in direct encounter (darśana), which naturally expresses itself as reverent praise; the passage also frames the deity as inwardly present as the life-breath and as an inner radiance.

Vāyu introduces how the sage Taṇḍi performed severe penance for many years to behold the indwelling deity; after attaining that vision, Taṇḍi begins a hymn of praise to Śiva, the Lord of the universe.