Shloka 18
ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिः — Vyuṣṭi (Merit-Outcome) of Honoring Brāhmaṇas: Kṛṣṇa and Durvāsā
Devanagari script
मृगैश्न विविधाकारैर्हाहाभूतमचेतनम् । शिखरं तस्य शैलस्य मथितं दीनदर्शनम्
Translation
گوناگوں شکلوں کے ہرنوں اور دیگر جانداروں کی فریاد سے ہر سو ہاہاکار مچ گیا؛ گویا اُس پہاڑ کی بےجان چوٹی ہی خود نوحہ کر رہی ہو۔ اُس تیز میں جل کر وہ پہاڑی چوٹی مسلی ہوئی اور نہایت دردناک منظر پیش کرنے لگی۔
Word by Word
मृगैःby/with beasts (animals)
मृगैः:
Karana
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विविधाकारैःof various forms/kinds
विविधाकारैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविधाकार
FormMasculine, Instrumental, Plural
हाहाभूतम्become a wail/uproar (as if crying 'hā hā')
हाहाभूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहाहाभूत
FormNeuter, Accusative, Singular
अचेतनम्insentient, unconscious
अचेतनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअचेतन
FormNeuter, Accusative, Singular
शिखरम्peak, summit
शिखरम्:
Karta
TypeNoun
Rootशिखर
FormNeuter, Nominative, Singular
तस्यof that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शैलस्यof the mountain
शैलस्य:
TypeNoun
Rootशैल
FormMasculine, Genitive, Singular
मथितम्churned/shaken/crushed
मथितम्:
TypeVerb
Rootमथ्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
दीनदर्शनम्of pitiable appearance
दीनदर्शनम्:
TypeAdjective
Rootदीनदर्शन
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes